រឿងទាំងពីរនេះត្រូវបានលោកស្រី សំរិទ្ធ សុទ្ធាលើកយកមកឲ្យនិស្សិតផ្នែក
អក្សរសាស្រ្តខ្មែរនៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញធ្វើការសិក្សា។ លោកស្រី
បណ្ឌិត ក្លៃរ៉ុង អមរាទីសា នៃសាកលវិទ្យាល័យឈូឡាឡុងកនៃទីក្រុងបាងកក
ក៏បានសរសេរលិខិតមកខ្ញុំ ដើម្បីស្នើរសុំយកទៅឲ្យនិស្សិតដែលសិក្សាអក្សរ
សាស្ត្រខ្មែរក្នុងប្រទេសថៃធ្វើការសិក្សាដែរ។
និពន្ធដោយ យី ឆេងអ៊ួ (ហៅប៉េង) បណ្ណារក្ស
សូមចុចលើតំណខាងក្រោម៖
រឿង «មី ស៊ីគាវ» ជារឿងកំប្លែងខ្លី ហើយមានន័យដ៏ជ្រាលជ្រៅ ទាក់ទង នឹង ការរស់ក្នុងសង្គមខ្មែរយើង។ រឿងនេះ ទាក់ទងយ៉ាងស៊ីជំរៅ នៅក្នុងប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ និង ដួងព្រលឹងកូនខ្មែរគ្រប់សម័យកាលមកហើយ។
ការរស់នៅរបស់ប្រជាជននៅតាមជនបទនានា ខ្វះមុខខ្វះសព្វ ហើយជាពិសេសគឺខ្វះថ្នាំពេទ្យព្យាបាលជម្ងឺផ្សេងៗ ធ្វើឲ្យប្រជាជនទាំងនោះ ដាក់ជំនឿទៅលើខ្មោចព្រាយបីសាច ចេះកាច់ ចេះធ្វើឲ្យមនុស្សឈឺ ឬ ជាបាន យ៉ាងសក្ដិសិទ្ធទៀតផង។ អបិយជំនឿទាំងនេះ បានដិតជាប់ក្នុងអារម្មណ៍ប្រជាជនខ្មែរជារហូតមក។ ក្នុងជំនឿទាំងនោះ យើងសង្កេតឃើញតាំងពីការដាក់ឈ្មោះកូនចៅឡើងទៅ។ ពេលកូនកើតមក គេមិនហ៊ានសរសើរថា កូននោះស្រស់ស្អាត និង មិនហ៊ានដាក់ឈ្មោះកូនចៅនោះឲ្យពិរោះ ល្អស្ដាប់នោះទេ ឮហើយស្រឡាញ់ បៀតបៀនចង់បានយកទៅ និងធ្វើឲ្យកូនចៅនោះមិនសុខសប្បាយឡើយ។
អញ្ចឹងហើយបានជាការដាក់ឈ្មោះកូនចៅខ្មែរយើងដែលជួនស្ដាប់ទៅវាដូចជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលមែនទែន ដូចជាឈ្មោះ «អាជ្រឹង អាជ្រុំ អាជ្រក់ អាជា មីកន្ត្រប់ មីក្អុក » ជាដើម។ ក៏មិនមែនមានតែជនជាតិខ្មែរនោះទេ ជនជាតិចិន ក៏ដិតជាប់ក្នុងជំនឿនេះយ៉ាងជ្រាលជ្រៅផងដែរ ដូចជាហៅឈ្មោះកូនថា «អាកៅ =អាឆ្កែ អាឡៅកាវ=អាស្វា អាទឺសៃ=អាអាចម៍ជ្រូក អាទឺមួយ=មីអូនជ្រូក » ជាដើមអញ្ចឹងដែរ។
ជនជាតិថៃ ដែលជាអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដូចជនជាតិខ្មែរដែរ គេមានមេដឹកនាំប្រកាន់ «ទ្រឹស្ដីជាតិនិយម (une doctrine nationale)» ដ៏ខ្លាំងពូកែម្នាក់ ឈ្មោះហ្លួងពលត្រីវិចិត្រវាទកាន។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ វិចិត្រវាទកាន កាន់ការក្នុងក្រសួងការបរទេស មានមុខនាទីជានាយកក្នុងក្រសួងវិចិត្រសិល្បៈ តាមរយៈ បទភ្លេង រឿងល្ខោន និង ក្នុងឋានៈខ្លួនជាអ្នកកាសែតផង។ វិចិត្រវាទកានបានផ្សព្វផ្សាយនូវទ្រឹស្ដីជាតិនិយមថៃបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។
ទ្រឹស្ដីជាតិនិយមនេះ ត្រូវបាន អនុវត្ដន៍យ៉ាងពេញទំហ៊ឹង ដោយហ្លួងចមពល ភិបុលសង្រ្គាម ដែលក្នុងពេលនោះលោកជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។ ហ្លួងភិបុលសង្រ្គាមបានកែប្ដូរឈ្មោះប្រទេសសយាម ជាប្រទេសថៃ ទាមទាទឹកដីឥណ្ឌូចិនពីបារាំង ប្រកាសឲ្យអនុវត្ដន៍ជាតិថៃនិយម ឲ្យប្រជាជនផ្លាស់ប្ដូររបៀបស្លៀកពាក់បែបបូរាណ (ឈប់ឲ្យស្លៀកសំពត់ចងក្បិន។ ស្ដ្រីឲ្យស្លៀកសំពត់) ឲ្យឈប់បរិភោគស្លាម្លូ ដាក់ឈ្មោះប្រុសៗ ឲ្យមានលក្ខណៈសំដែងភាពរឹងប៉ឹងខ្លាំងពូកែ ដាក់ឈ្មោះស្រីៗ -ឲ្យសំដែងពីភាពទន់ភ្លន់ផ្អែមពិរោះជាដើម។
អញ្ចឹងហើយបានជាយើងឃើញជនជាតិថៃច្រើនមានឈ្មោះពិរោះស្ដាប់ជាងខ្មែរយើង តែបើទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏អបិយជំនឿ នៅតែដក់ជាប់នៅក្នុងដួងព្រលឹងជនជាតិនេះយ៉ាងច្រើនឥតគណនាដែរ។
ជនជាតិខ្មែរក្ដី ចិនក្ដី ថៃក្ដី សុទ្ធតែមានជំនឿ ទៅលើទ្រឹស្ដីព្រះពុទ្ធសាសនា យ៉ាងមុតមាំ ហើយប្រសិនបើយើងចេះយកព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលពោរពេញទៅដោយសីលធម៌ មេត្ដាករុណាធម៌ សន្ដោសប្រោសប្រណី និង ការដែលប្រដៅឲ្យអោយចេះដុសខាត់ទៅរកវិជ្ជា និង ការកាសាង.., មកធ្វើជាមូលដ្ឋាន កសាងការរស់នៅឲ្យបានត្រឹមត្រូវពិតប្រាកដនោះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ នឹង បានជួបនូវសេចក្ដីសុខក្សេមក្សាន្ដ ចំរុងចំរើនជាមិនខាន។ ព្រះពុទ្ធព្រះបរមគ្រូ ទ្រង់ត្រាស់ជាអាទិ៍ថា អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែចេញមកអំពីចិត្ដ និង គំនិត។ បើចិត្ដគំនិតមិនស្អាតស្អំ អ្វីៗទាំងនោះ នឹងនាំមកនូវវិបត្ដិ និង ក្ដីវិនាសជាមិនខាន។ តែបើចិត្ដគំនិតស្អាតស្អំ ល្អបរិសុទ្ធស្មោះត្រង់ គ្មានគំនិតអាក្រក់វៀចវេរ អ្វីៗដែលកើតចេញមកទាំងប៉ុន្មានក៏ល្អប្រសើរគ្មានសៅហ្មងដែរ៕
លោក ហេង សុភា (ទស្សនាវដ្តី«វិធីសាស្ត្រជោគជ័យ»)
សួស្តីមិត្តអ្នកអាន!
ចំណេះដឹង បទពិសោធន៍ និងការប្រកួតប្រជែង គឺជារឿងមួយដែលមានសារៈសំខាន់ណាស់ដល់ភាព ជោគជ័យរបស់មនុស្សយើង។ ទស្សនាវដ្ដី វីធីសាស្រ្តជោគជ័យ បានបដិសន្ធិឡើង ដើម្បីជាធនធាន ជំនួយស្មារតីដល់ប្រិយមិត្តអ្នកអានគ្រប់ស្រទាប់ ជាពិសេសចំពោះយុវវ័យក្មេងៗជំនាន់ក្រោយ ជាមួយកលានុវត្តភាពក្នុង ការក្លាយខ្លួនទៅជាទំពាំងស្នងឬស្សីនៃប្រទេសជាតិ និងសង្គមគ្រួសារនាថ្ងៃអនាគតឲ្យ សម្រេចបានជោគជ័យ។
ទស្សនាវដ្ដី វីធីសាស្រ្តជោគជ័យ ជាទស្សនាវដ្ដីបណ្ដាញផ្តល់ចំណេះដឹង បទពិសោធន៍ ក៏ដូចជាគន្លឹះស្វែងយល់ពីអាថ៌កំបាំង វិធីសាស្រ្ត និងយុទ្ធសាស្រ្តដែលដឹកនាំមនុស្សយើងឆ្ពោះទៅកាន់ភាព ជោគជ័យទាំងនៅក្នុងការងារ ការប្រកបអាជីវកម្ម គ្រួសារ ស្នេហា ការទំនាក់ទំនង ថវិកា នយោបាយ ការសិក្សា វិទ្យាសាស្រ្ត បច្ចេកវិទ្យា សិល្បៈ កម្សាន្ត និងដឹកនាំបុគ្គលិកកម្មករ និយោជិក ដែលកិច្ចការ និងរឿងរ៉ាវទាំងអស់នោះ នឹងត្រូវបានលើក មកលាតត្រដាងបង្ហាញណែនាំពីបទពិសោធន៍ ដោយការធ្វើសម្ភាសជាមួយសិស្ស-និស្សិតឆ្នើម ធុរៈជនដែលទទួល បានជោគជ័យ អ្នកសិល្បៈដ៏ល្បីល្បាញ ព្រមទាំងប្រវត្តិរបស់អ្នកជោគជ័យជាច្រើនទាំងនៅក្នុងប្រទេស ក៏ដូចជានៅលើ សកលលោកមកចុះផ្សាយដល់ ប្រិយមិត្តអ្នកអានគ្រប់ស្រទាប់ សម្រាប់ទុកជាឯកសារដ៏មានតម្លៃ គំនិត និង ចំណេះដឹងផ្សេងៗ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីប្រតិបត្តិខ្លួនទៅកាន់វិថីជោគជ័យដូចអ្នកទាំងនោះដែរ។
ដោយរួមចំណែកនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស តាមរយៈការអានទស្សនាវដ្ដី វិធីសាស្រ្តជោគជ័យ នឹង ព្យាយាមប្រឹងប្រែងដោយធ្វើយ៉ាងណាឲ្យបទពិសោធន៍នៃភាពជោគជ័យជាច្រើនត្រូវបាន ចែករំលែកទៅដល់មិត្តអ្នក អានទាំងអស់។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ទស្សនាវដ្ដី វិធីសាស្រ្តជោគជ័យ គឺមានគោល ដៅច្បាស់លាស់ ដោយចេញផ្សាយ ទៀងទាត់ជារៀងរាល់ចុងខែនីមួយៗ ក្នុងបរិមាណបោះពុម្ពប្រមាណ 10,000 ច្បាប់ក្នុងមួយលើកៗ។ សម្រាប់ឆ្នាំ 2011 ទស្សនាវដ្តី វិធីសាស្រ្តជោគជ័យនឹងចែកចាយទូទាំងរាជធានី ខេត្ត ក្រុង ។ ទស្សនាវដ្ដី វិធីសាស្រ្តជោគជ័យ ប្តេជ្ញាចិត្ត ធ្វើសកម្មភាពជំរុញឲ្យមនុស្សមិនតិចជាង 1 លាននាក់ជាអ្នកអានទស្សនាវដ្ដីនេះ។
ជាចុងក្រោយ ទស្សនាវដ្ដី វិធីសាស្រ្តជោគជ័យ សង្ឃឹមថានឹងបំពេញតម្រូវការរបស់ប្រិយមិត្តអ្នកអានគ្រប់ ស្រទាប់ ជាពិសេសទទួលការគាំទ្រជាបន្តបន្ទាប់ពីប្រិយមិត្តអ្នកអានទាំងអស់គ្នា។
សូមអរគុណ!
ឆ្នាំទី១ លេខ០ ១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១១
ឆ្នាំទី១ លេខ២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១១
រូបថត ¤ហេង ឧត្តម
អត្ថបទនេះចុះផ្សាយ នៅថ្ងៃ៣ខែមេសា ឆ្នាំ២០១១
http://oudomheng.wordpress.com/
«តើស្នេហាមានន័យយ៉ាងណាចំពោះអ្នក? ស្នេហាមានច្រើន ស្នេហាជាតិ ស្នេហាឪពុកម្តាយ ស្នេហាបងប្អូន… តែក្នុងទីនេះ យើងសូមលើកយកតែស្នេហា ដែលគេកត់សម្គាល់ក្នុងជម្រៅបេះដូងយុវវ័យចំពោះគ្នា យកមកសិក្សាតែប៉ុណ្ណោះ។ ស្នេហាប្រភេទនេះ នៅក្នុងជីវិតលោកិយ៍យើង មានទាំងសប្បាយរីករាយ ត្រេកត្រអាល មានទាំងកម្សត់កម្រស្រក់ទឹកភ្នែក ជួបជុំ ព្រាត់ប្រាស់ ផ្អែមល្អែម ល្អូកល្អើន ស្អិតរមួតជាងទឹកឃ្មុំ មានប្រៃល្វីងជូរចត់… មានគ្រប់រសជាតិ ។ A.Lunasarki បានសន្និដ្ឋានថា ៖ សេចក្តីស្នេហាជាការតែងលម្អដ៏មហិមា។ សេចក្តីស្នេហាធ្វើឲ្យធម្មជាតិរីកស្រស់បំព្រង…។
ទាក់ទិននឹងរឿងរ៉ាវស្នេហានេះ មានមតិជាច្រើនត្រូវបានលើកឡើង។
អ្នកប្រាជ្ញល្បីល្បាញ Oliver Wendell Holmes ធា្លប់ចាត់ទុកថា៖ «សេចក្តីស្នេហា ជាកូនសោមានតួនាទីចម្រុះ បើកបានគ្រប់ទ្វារទាំងអស់ នាំយើងទៅដល់សុភមង្គល។»
អ្នកប្រាកដនិយមចូលចិត្តប្រៀបធៀប ស្នេហាទៅនឹងដួងព្រះចន្ទ។ គេនិយាយយ៉ាងនេះថា៖ «សេចក្តីស្នេហាដូចជារូបព្រះចន្ទ បើសិនជាវាមិនធំឡើងទេនោះ វានឹងតូចទៅ។»
ការលួចស្រឡាញ់ប្រតិព័ទ្ធនរណាម្នាក់ក៏ជាស្នេហាដែរ គឺជាស្នេហាសម្ងាត់។ ស្នេហាសម្ងាត់នេះ ចេញពីក្រអៅបេះដូងសម្ងាត់ ដែលលបលួចគេងគិតផ្សងតែម្នាក់ឯង។ ជាការពិតអ្នកលួចស្រឡាញ់នរណាម្នាក់ តែងតែគិតគូរខ្វល់ខ្វាយចំពោះមនុស្ស ដែលខ្លួនស្រឡាញ់ស្ទើរតែគ្រប់ដង្ហើមចេញចូល ហើយអារម្មណ៍របស់គេជានិច្ចកាលតែងតែយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះម្ចាស់ស្នេហ៍របស់ខ្លួនគ្រប់វេលា។ លោកសម្បត្តិ និស្សិតខ្មែរនៅប្រទេសកាណាដាបានសរសេរប្លក់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោកថា៖ «…ជាធម្មតា អ្នកស្រលាញ់ មានបេះដូងលោតខុសចង្វាក់ច្រើនជាង អ្នកដែលត្រូវបានគេ ស្រលាញ់់។ …»
មែន… រាល់លើកដែលខ្ញុំគិតទៅរាជិនីគឺអ៊ីចឹង! ខ្ញុំតែងតែគិតដល់នាងគ្រប់ពេល ខ្ញុំបារម្ភចំពោះនាងគ្រប់វេលា… នេះជាអារម្មណ៍របស់អ្នក ដែលមានស្នេហាមែនទេ? រហូតមកដល់ពេលនេះ ខ្ញុំមិនដឹងថា ខ្ញុំចាប់ផ្តើមបាក់ចិត្តស្រឡាញ់នាងតាំងតែពីពេលណាមកនោះទេ ដូចជាពិបាកយល់ចិត្តខ្លួនឯងដែរ… អានតវិញប្រសើរជាង។
លោកបានបន្តទៀតថា«ស្នេហាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងណាស់ លើជីវិតមនុស្សម្នាក់ៗ ដោយម្យ៉ាងក៏មកពីយើងមិន អាចរស់ឬមិនចង់់រស់់នៅម្នាក់់ឯង ហើយម្យ៉ាងទៀត វាទាក់ទងនឹងតណ្ហាកាមទេព ដែលនំាឲ្យមនុស្សគ្រប់វ័យត្រូវការគូ ស្នេហ៏ប្រចាំជីវិតនោះ។»
ពាក្យថា «ស្នេហា» អ្នកនិពន្ធ កវីបណ្ឌិត អ្នកប្រាជ្ញ ខិតខំស្រាវជ្រាវរុករក និងសរសេរចងក្រងរាប់ម៉ឺនទំព័រសៀវភៅ នៅតែទាន់ស្វែងរកឃើញមិនចេះចប់មិនចេះហើយ… ដរាបណាជីវិតនៅតែមាន ពិភពលោកមិនទាន់រលាយ សេចក្តីស្នេហា នៅតែមានពន្លកឥទ្ធិពលក្នុងនៅដួងចិត្តមនុស្សលោក ។
បើស្នេហាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លាយ៉ាងនេះ គេគួរប្រយ័ត្នប្រយែង មិនត្រូវបណ្តោយឲ្យមានការភ័ន្តច្រឡំចំពោះសេចក្តីសង្ឃឹមបណ្តោះអាសន្ន ដែលកើតឡើងតែមួយរយៈខ្លីក្នុងពេលវេលារបស់អ្នកនោះទេ។ សេចក្តីស្នេហា មិនមែនគ្រាន់តែជា«ផ្លេកបន្ទោរ»ឆ្វាចឡើង ហើយក៏រួចស្រេចនោះទេ។ នៅពេលដែលអ្នកពិតជាស្រឡាញ់មនុស្សម្នាក់ ក្រៅពីការស្រឡាញ់រូបរាង អ្នកថែមទាំងត្រូវពិនិត្យមើលសតិអារម្មណ៍ អាកប្បកិរិយា និងមនោសញ្ចេតនារបស់មនុស្សដែលយើងស្រឡាញ់នោះផង។ សេចក្តីស្នេហាមិនអាចកំណត់ឡើង ដោយសារការរំភើបមួយរំពេចនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការពេលវេលា ដើម្បីសាកល្បង។ សេចក្តីស្នេហាស្មោះត្រង់ និងធំធាត់ឡើងជាបណ្តើរៗតាមពេលវេលា ផ្ទុយទៅវិញ បើសិនជាគ្រាន់តែកម្រិតចំពោះតែត្រឹមអារម្មណ៍រំភើបតែមួយមុខនោះ មិនយូរប៉ុន្មានសេចក្តីស្នេហានោះនឹងរុះរោយ ហើយស្លាប់ដោយក្រៀមក្រោះជាក់ច្បាស់បំផុត។ [...] ទំ.១៩ «ក្បួនសេពគប់មិត្ត១០០ឆ្នាំ» ដោយទៀ-ថេន។
Paul Staroul មានប្រសាសន៍ថា៖ «សេចក្តីស្នេហា គឺជាជំងឺមួយដ៏ធ្ងន់នៅពេលចុងបញ្ចប់នៃយុវវ័យ។»
អ្នកប្រាជ្ញបារាំងដ៏ល្បី លោក Victor Hugo និយាយថា «ជីវិតដូចជាផ្កា ស្នេហាដូចជាទឹកឃ្មុំ។
ពេលខ្លះ ស្នេហា គ្រាន់តែជាល្បែងលេងសើចសប្បាយ… ស្នេហាគឺជាការបោកប្រាស! ពាក្យផ្អែមពីរោះលន្លង់លន្លោចរកគ្នា… គឺជាពាក្យលួងលោមភូតកុហកទាំងអស់។ ស្នេហាបរិសុទ្ធ គ្មានទេ! គឺជា កិលេសអពង្គល ដែលធ្វើឲ្យយើងឈ្លក់វង្វេងស្មារតី តែក្នុងរយៈដ៏ខ្លី… សែនខ្លី…។
អ្នកនិពន្ធសុទ្ធ-ប៉ូលីន បានសរសេរក្នុង«ជីវិតឥតន័យ» យើងសូមដកស្រង់មកបង្ហាញជូនអានដូចតទៅ។ […] «ខ្ញុំជាកំលោះប្រដាប់ដោយបេះដូងដែក។ ចាប់តាំងតែពីថ្ងៃនេះទៅ ខ្ញុំហ៊ានអះអាងថា គ្មានព្រួញរបស់នារីណាមកទម្លុះទម្លាយបេះដូងខ្ញុំបានឡើយ។ ស្នេហាជាវត្ថុអ្វីទៅ? គ្មាននរណាដឹងសោះ! មានតែខ្ញុំម្នាក់ទេ ដែលដឹងថា អ្វីជាស្នេហា… គឺជាសម្បត្តិឥតន័យ… វត្ថុដែលគ្មាន… ដែលជាស្រមោល… ដែលស្ថិតនៅតែក្នុងការស្រមៃ។ ចំណែកស្នេហា ដែលគូសង្សារតែងនិយមប្រាប់គ្នាគឺជារឿងបោកប្រាស។ ឱ! ស្នេហានោះ ដែលគេស្មានតែបរិសុទ្ធ គឺជាល្បែងទេតើ… ពាក្យផ្អែមពីរោះដែលគេផ្តោះផ្គងរកគ្នា… គឺជាពាក្យភូតកុហកទាំងអស់។ ស្នេហាបរិសុទ្ធនោះ… គឺជាក្រសោមកិលេសអពង្គល ដែលធ្វើឲ្យយើងវង្វេងស្មារតីតែក្នុងរយៈដ៏ខ្លី… សែនខ្លី…។
ខ្ញុំជាមនុស្សមិនវង្វេង… ខ្ញុំយល់ច្បាស់… ខ្ញុំជាឥតជឿស្នេហាទេ… ស្នេហាបរិសុទ្ធគ្មានស្ថិតនៅទេ… គឺគ្រាន់តែជាពាក្យប៉ុណ្ណោះ។ ស្នេហាដែលស្ថិតនៅ គឺសុទ្ធតែជាល្បែងទាំងអស់។ អូយ! ខ្ញុំខ្ពើមណាស់ស្នេហា! ខ្ញុំជាមនុស្សគ្មានស្នេហា! ខ្ញុំជាមនុស្សអស់កិលេស!!!…» […] «ជីវិតឥតន័យ» ជំពូក «អតីតកាលរបស់សារ៉ាក់» ត្រង់អត្ថបទ «ខ្ញុំជាមនុស្សគ្មានស្នេហា» ទំព័រ.១៣៤
ប្រិយមិត្តម្នាក់បានមានយោបល់ថា «ស្នេហាគឺដូចថ្នាំពេទ្យ ជាថ្នាំមួយប្រភេទដែលមានមុខពីរស្នេហាជាដើម ហេតុនៃសេចក្តីឈឺចាប់ ស្នេហាជាដើមហេតុនៃសេចក្តីសុខស្នេហាជាសេចក្តីទុក្ខ ស្នេហាជាទឹកឃ្មុំ។ ស្នេហាជាដាវមុខ ស្រួច ដែលអាចចាក់សម្លាប់មនុស្សគ្រប់ពេល តែវាក៏ជាថ្នាំពេទ្យ ដែលល្អបំផុតនៅពេល ដែលត្រូវបានគេចាក់បេះដូង ឲ្យធ្លុះធ្លាយ… អូយស្នេហាអើយស្នេហា អ្នកពិតជាពិបាកស្វែងយល់ណាស់… ម្តងធ្វើអោយខ្ញុំសើច ម្តងធ្វើឲ្យខ្ញុំក្រៀមក្រំ …។» លោកវណ្ណពិសិដ្ឋ ប្រិយមិត្តរបស់លោកសម្បត្តិក្នុងប្លក់វើតប្រេស។
អ្នកនិពន្ធ វង់-ផឿង បានសរសេរថា៖ ស្នេហា គឺការរួមរស់ជាមួយគ្នាយ៉ាងស្មោះអស់មួយជីវិតរវាងបុរសម្នាក់និងនារីម្នាក់។ ការរួមរស់ជាមួយគ្នាយ៉ាងស្មោះនេះ មានគោលបំណងបង្កបង្កើតឡើង នូវលក្ខណៈសម្បតិ្ត (Condition) ងាយស្រួល(Commode) និងមាំទាំ (Solide) ដើម្បីទទួលនូវសុខុមាលភាព និងសុភមង្គលក្នុងផ្លូវសម្ភារៈ មនោសញ្ចេតនា និងចរិត (Sentiment et Caractère) ដែលមនុស្សម្នាក់ៗមិនអាចនឹងស្វែងរកបាន កាលបើខ្លួនរស់នៅតែម្នាក់ឯង (Solitaire)។ រូបភាពស្របច្បាប់និងសាមញ្ញរបស់ស្នេហា គឺពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍។ […] សៀវភៅ«ការជ្រើសរើសសម្លាញ់១០០ឆ្នាំ» ទំ.១២-១៣។
លោកសួនសុបិនបានសរសេរ វាចាអ្នកនិពន្ធ ក្នុងរឿង«ថ្ងៃស្អែក…ព្រោះគ្មានអូន»«Tomorrow without you » ថា «សម្រាប់ពាក្យថា «ស្នេហា» ជួនកាលមិនគ្រាន់តែសម្តែងចេញតាមរយៈការស្រលាញ់តែមួយមុខនោះទេ តែវាទាមទារឲ្យម្នាក់ៗមានការលះបង់ មានការធ្វើពលិកម្មចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមកផងដែរ។
«ពលិកម្ម» មាន ន័យធំធេងណាស់សម្រាប់សេចក្តីស្នេហា។ បើពលិកម្មកាន់តែមានវិសាលភាពប៉ុណ្ណា សេចក្តីស្នេហាក៏មានលើសលប់ទៅតាមនោះដែរ។ មានតែសេចក្តីស្រលាញ់តែគ្មានពលិកម្ម មិនអាចហៅថាស្នេហាបានទេ… ស្នេហាគឺជាការលះបង់!
«ស្នេហានិងពលិកម្ម» គឺជាវត្ថុពីរដែលត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នាជានិច្ច។ មានស្នេហាមានពលិកម្ម មានស្នេហាមានការលះបង់… ស្រលាញ់ មនុស្សម្នាក់ ត្រូវហ៊ានលះបង់ហ៊ានធ្វើពលិកម្មបូជាសេចក្តីសុខផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីមនុស្សម្នាក់ទៀតដែលខ្លួនស្រលាញ់។
«ស្នេហា» មិន បានបង្គាប់ឲ្យមនុស្សធ្វើពលិកម្មនោះទេ តែមនុស្សខ្លួនឯងគួរតែមានសម្បជញ្ញៈនិងស្មារតីភ្ញាក់រឭកមួយ ថាខ្លួនគួរធ្វើពលិកម្មចំពោះមនុស្ស ដែលខ្លួនកំពុងស្រលាញ់ឬអត់?»[…]
តើស្នេហាជាអ្វី? យុវវ័យមួយចំនួនដែលប្រឡូកក្នុងពិភពស្នេហា ហើយទទួលបាននូវការខកចិត្តនោះ តែងស្រែកសួររកន័យឲ្យស្នេហា! តើស្នេហាជាអ្វី?… រហូតមកទល់ពេលនេះ ពុំទាន់មាននរណាម្នាក់ អាចឆ្លើយសំណួរនេះបានពិន្ទុ១០ ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងលោកយើងនេះ ឆ្លើយខុស រហូតបានពិន្ទុ០នោះដែរ។ ដូច្នេះសំណួរ ដែលពុំទាន់មានចម្លើយប្រាកដនេះ នៅតែចោទសួរដដែល តើស្នេហាជាអ្វី?… តើស្នេហាជាអ្វី? បើស្នេហាជាការសេចក្តីស្រឡាញ់វិញ តើចុះសេចក្តីស្រឡាញ់នោះជាអ្វី? ជាស្នេហាវិញមែនទេ? ពិតជាមិនអាចត្រឡប់ចុះឡើងដោយងាយៗពេកនោះទេ។ អ្នកខ្លះ និយាយឲ្យតែរួចពីមាត់ថា ស្នេហាជាការលះបង់? តើពិតការលះបង់ឬមែន? លះបង់អ្វី? ពេលវេលា និង អាយុជីវិត? សម្បតិ្តទ្រព្យធន?… ឬអ្វីផ្សេងទៀត?… ចំណុចនេះ ត្រូវបានបុគ្គលមានគំនិតមិនល្អមួយចំនួន យកមកធ្វើជាលេស ដើម្បីកេងចំណេញលើនារីភេទ។ នៅថ្ងៃពិសេស ថ្ងៃបុណ្យនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ (បុណ្យសង្សារ) ចំពោះមុខគូស្នេហ៍របស់ខ្លួន ប្រុសខ្លះលួងលោមថា ស្នេហាជាការលះបង់ណាអូន…។ ប្រការនេះ ធ្វើឲ្យស្រ្តីខ្មែរមិនតិចទេ ដែលត្រូវខាតបង់… គឺបាត់បង់ព្រហ្មចរិយ។
ជាការពិត ស្នេហាជាការលះបង់ តែពុំមែនលះបង់គ្រប់អ្វីៗដោយមិនបានគិតពិចារណានោះដែរ។ លះបង់ក្នុងដំណាក់កាលណាមួយ អាចជាពេលវេលា ក្នុងការជួបសំណេះសំណាលគ្នា លះបង់ក្នុងការចែករំលែកនូវចំណេះដឹង ការពិភក្សា ឬជាធនធានក្នុងគ្រាអាសន្នអន្ធក្រណាមួយ… និយាយមួយលែកទៀត បានជាគេថា ស្នេហាជាការលះបង់នោះ គឺចង់សំដៅដល់ ការហ៊ានលះបង់មនុស្សដែលខ្លួនស្រឡាញ់ទៅបុគ្គលទីបី (ក្នុងករណីដែលគេពុំស្រឡាញ់យើងវិញ) សុខចិត្តលះបង់គេ ឲ្យគេមានសេរីភាព ក្នុងការជ្រើសរើសគូដំណើរជីវិតរបស់គេ។ សេចក្តីស្រឡាញ់ គឺចង់ឃើញមនុស្សដែលខ្លួនស្រឡាញ់ទទួលបាននូវ សេចក្តីសុខ សុភមង្គល ទោះបីជាគេមានក្តីសុខនឹងមនុស្សទីបី ក៏យើងនៅតែស្រឡាញ់គេជានិច្ចដែរ ឥតមានថមថយឡើយ… បើយើងស្រឡាញ់គេពិតប្រាកដមែន យើងគ្មានសិទ្ធិបៀតបៀនគេថែមទៀត… បើមិនដូច្នេះទេ មានន័យថា យើងពុំស្រឡាញ់គេពិតប្រាកដនោះទេ…។ សេចក្តីស្នេហា! ជួនកាលយើងស្រឡាញ់គេ តែគេមិនស្រឡាញ់យើងវិញ ហើយផ្ទុយមកវិញ មានពេលខ្លះទៀត គេស្រឡាញ់យើង ប៉ុន្តែយើងពុំព្រមស្រឡាញ់គេវិញ ក៏សឹងមាន។ ការលើកឡើងមកដ៏គួរឲ្យអស់សំណើចនេះ ក៏គេហៅថា ស្នេហាដែរ [...]
ខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍ចំពោះសំណេររបស់បងសម្បត្តិថា «…មិនទាន់់ដឹងចិត្តអ្នកដែលសួរថាតើស្នេហាជាអ្វី? មាន ច្រើនគ្នាណាស់នំាគ្នាសួរថាស្នេហាជាអ្វី? ប៉ុន្តែគេគ្រប់គ្នាប្រាកដជាចេះស្នេហា!! ស្នេហា តាមន័យដែលយើងដឹងឮគ្រប់ គ្នា គឺការស្រលាញ់់ស្និទ្ធស្នាលស្រលាញ់ស្អិតរមួតនឹងអ្វីមួយ ឬនរណាម្នាក់។ ដូចគេថាស្នេហាមាសប្រាក់ ស្នេហាបង ស្នេហាអូន ស្នេហាប្រទេសជាតិ… អ៊ីចឹង ពាក្យ «ស្នេហា» មិនមែនប្រើសម្រាប់តែចំពោះបុរសស្រ្តី ដែលស្រលាញ់គ្នាជា គូគ្រង ជាគូស្នេហ៍នោះទេ។ ទោះបីយ៉ាងណា ន័យដែលប្រើទូលំទូលាយ គឺស្នេហារវាងប្រុស និងស្រីក្នុងបំណងកាម គុណ និងចំណងរស់នៅជាមួយគ្នាបេះមិនដាច់់ ដែលហៅថាស្នេហាបរិសុទ្ធ។» ប្រកាសក្នុងប្លក់ ខែសីហា ២០១០ «ស្នេហាកើតចេញពីបេះដូង ឬពីខួរក្បាល»។
Henry Wadsworth Long Fellow បាននិយាយដែរថា៖ នៅពេលដែលស្រឡាញ់ដោយស្មោះអស់ពីដួងចិត្ត មិនគ្រាន់តែនិយាយទេ គេថែមទាំងបញ្ចេញបង្ហាញឲ្យឃើញច្បាស់ទៀតផង។
សេចក្តីស្រឡាញ់ ជាការបូជា លះបង់ឱ្យមនុស្ស ដែលយើងស្រឡាញ់មានការរីកចម្រើនលូតលាស់… ហើយបើទីបំផុត គេទៅមានអ្នកថ្មីទៀត ដែលល្អជាងយើង យើងមិនត្រូវទោមនស្ស កើតទុក្ខឈឺចាប់នោះទេ។ បើយើងកើតទុក្ខឈឺចាប់ ហើយទៅឈ្នានីសបៀតបៀនគេ នោះមានន័យថា យើងមិនស្រឡាញ់គេដោយស្មោះទេ។ វាពុំមែនជាស្នេហាពិតនោះទេ។ យើងមិនចាំបាច់កើតទុក្ខខ្វល់ខ្វាយរីងរៃឡើយ ព្រោះយើងបានបំពេញធ្វើនូវអ្វីៗ ដែលយើងត្រូវធ្វើរួចរាល់ហើយ ដើម្បីមនុស្សដែលយើងស្រឡាញ់នោះ…
«កូលាបតែងមានបន្លា ស្នេហាតែងមានឧបសគ្គ» ស្ទើរតែមិនមាននរណាម្នាក់មិនចាំពាក្យទំនឹមទំនៀមនេះឡើយ រហូតដល់មានអ្នកខ្លះក្រឡៃជា «កូលាបតែងមានបន្លា ការសិក្សាតែងមានឧបសគ្គ» ទៀតផង។
យើងបានយល់យ៉ាងច្បាស់ហើយថា កូលាបតែងមានបន្លា… ហេតុនេះ បើយើងស្រឡាញ់ផ្កាកូលាប យើងត្រូវតែហ៊ានទទួលយកនូវបន្លារបស់កូលាបនោះ។ យើងបង្កើតសេចក្តីស្នេហាមក ក៏យើងត្រូវតែហ៊ានទទួលយកនូវសេចក្តីសប្បាយរីករាយពេលជួបជុំ និងទទួលយកការឈឺចាប់នៅពេលបែកបាក់ព្រាត់ប្រាស់គ្នាផងដែរ ។
ការស្រឡាញ់ងប់ងល់របស់អ្នកមានស្នេហាទាំងឡាយ តែងតែត្រាំខ្លួនក្នុងក្លិនក្រអូប និងរសផ្អែមល្ហែមពោរពេញទៅដោយសភាពអណ្តែតអណ្តូង។ ទោះជាស្រឡាញ់ងប់ងល់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ត្រូវពិចារណាឲ្យបានត្រឹមត្រូវផងដែរ។ មិនត្រូវឲ្យមនោសញ្ចេតនា នៃបេះដូងបោកបញ្ឆោត វិចារណញ្ញាណនោះឡើយ។
មនុស្សមានជីវិតរស់នៅរហូតមកដល់ពេលនេះ មិនមាននរណាម្នាក់ ដែលមិនមានបានសាងនូវកំហុសនោះទេ មិនថាដោយចេតនា ឬអចេតនាក្តី បើមិនច្រើនក៏តិចដែរ ដាច់ខាត់មានជានិច្ច ក្នុងផ្នែកណាមួយមិនខាន។ យើងក៏ដឹងផងដែរថា កំហុសជាផ្នែកមួយនៃជីវិត។ បើយើងមិនខុស ក៏មិនអាចរកត្រូវឃើញផងដែរ។ សូម្បីតែសេចក្តីស្រឡាញ់ពេលខ្លះ ក៏មានកំហុសដែរ! គ្រាន់តែស្រឡាញ់ក៏មានខុសដែរ!…
ប្រការនេះ យើងអាចនិយាយជាគតិបានថា គ្រប់អ្វីទាំងអស់របស់មនុស្សដែលយើងស្រឡាញ់ គឺជាទីស្រឡាញ់របស់យើង។ អំពើល្អរបស់គេគួរឱ្យកោតសរសើរ និង គោរពស្រឡាញ់ រីឯអំពើអាក្រក់ កំហុសរបស់គេវិញនោះ គឺគួរឱ្យអាណិតអាសូរ ព្រមទាំងចង់ជួយកែប្រែ។ ចិត្តវិទូបូព៌ាប្រទេសម្នាក់បានសន្និដ្ឋាថា ស្រឡាញ់នរណាម្នាក់គួរតែដឹងពីប្រការអាក្រក់របស់អ្នកនោះ ហើយស្អប់នរណាម្នាក់ក៏ត្រូវដឹងប្រការល្អរបស់អ្នកនោះដែរ។
សេចក្តីស្រឡាញ់ មិនទាមទារនូវការតបស្នងអ្វីមកវិញនោះទេ។ ជាការពិត យើងស្រឡាញ់នរណាម្នាក់ មិនសង្ឃឹមរំពឹងថា ចង់បានអ្វីពីគេមកវិញ ឬចង់ផ្តល់អ្វីឱ្យគេ នោះក៏ទេដែរ គឺចង់មានន័យសេចក្តីថា បន្ទាប់ពីយើងទាំងពីរនាក់ជួបជុំគ្នា អ្វីៗនឹងត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ។ ចំណុចទន់ខ្សោយកង្វះខាតទាំងឡាយនឹងត្រូវបានកែប្រែ និង បំពេញបន្ថែមឱ្យបានល្អប្រសើរឡើង ។
លើសពីនេះ មានពេលខ្លះ សេចក្តីស្នេហា កើតចេញពីមិត្តភាពដ៏ជ្រាលជ្រៅផងដែរ ។ មិត្តភាពបានបង្កប់នូវកូនពន្លកសេ្នហាយ៉ាងសម្គមមួយដែលអាចនឹងឈានដល់ដំណាក់កាលបង្កើតបានជាស្នេហាយ៉ាងកក់ក្តៅ ។
ត្រង់នេះខ្ញុំយល់ស្រប តាមការស្រាវជ្រាវរបស់លោកសម្បត្តិ ដែលបានចុះផ្សាយក្នុងប្លក់របស់លោកត្រង់ «ការស្ទង់់មតិមួយអំពីន័យថាស្នេហា»។ គាត់បានសរសេរថា៖ «…មិត្តភាពមិនមែនស្នេហា ហើយស្នេហាមិនមែនមិត្តភាព។ មិត្តភាព គឺទាមទារការស្រលាញ់់គ្នាទៅវិញទៅមក។ រីឯស្នេហាមិនអ៊ីចឹងទេ.… សេចក្ដីស្នេហាចំពោះនរណាម្នាក់់ ទោះជាមិនបានទទួលនូវសេចក្ដីស្នេហាតបវិញ ក៏គេនៅតែអាចស្នេហា បានដែរ ។…» ([1])
យើងឃើញថា មានមតិច្រើនដែលបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការលើកឡើងពីស្នេហានេះ។ ជាចុងក្រោយ យើងសូមចូលរួមបន្តិចផងដែរថា ចំពោះស្នេហាជារឿងដែលមិនអាចខ្លះបានក្នុងជីវិត ជាផ្នែកមួយសំខាន់សម្រាប់ជីវិត តែក៏គប្បីប្រព្រឹត្តទៅឲ្យបានសមស្របតាមកាលៈទេសៈផងដែរ។
លើសពីនេះ មុននឹងក្រលាស់អណ្តាតសារភាពសេចក្តីស្នេហាចំពោះនរណាម្នាក់ ត្រូវពិចារណាឲ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយជាមុន។ ដូចសម្តីរបស់ទស្សនវិទូ និងគណិតវិទូ Descartes បានមានប្រសាសន៍ថា «ត្រូវបង្វិលអណ្តាត៧ជុំសិន សឹមនិយាយ» ។ ពាក្យទូន្មានពិតជាត្រឹមត្រូវ មិនថា ក្នុងការនិយាយកិច្ចការទូទៅ ឬសន្ទនាក្នុងកិច្ចស្នេហានោះទេ។ មុនធ្វើ មុននិយាយអ្វីក៏ដោយ ក៏ត្រូវគិតឲ្យបានត្រឹមត្រូវជាមុន នេះជាប្រការចាំបាច់! […]
កាត់ចេញពីរឿង« តំណែងស្នេហ៍រាជិនី» ដោយ ហេង ឧត្តម
ប្រិយមិត្តអ្នកអានជាទីមេត្រី
ដំណើរជុំវិញអ្នកនិពន្ធម្នាក់សូមជូនមួយទំព័រថ្មីទៀត ដោយលើកយករឿងខ្លីដែល
និពន្ធដោយលោកកៅ សីហាមានចំណងជើងថា«ទូកមួយ»។ រឿងនេះបានទទួល
រង្វាន់អក្សរសិល្ប៍នៃសមាគមអក្សរសិល្ប៍នូហាចចំណាត់ថ្នាក់លេខ២ ឆ្នាំ២០០៦។
នៅឆ្នាំ២០០៦ដដែល រឿងនេះត្រូវបានចុះផ្សាយក្នុងសៀវភៅ
សមូហកម្មអក្សរសិល្ប៍ នូ ហាចលេខ៣ ។
យ៉ាងណាមិញទស្សនាវដ្តីប្រជាប្រិយ និងទស្សនាវដ្តីអាថ៌កំបាំង
នឹងកាសែតកោះសន្តិភាពក្នុងប្រទេសកម្ពុជាក៏បានយក
រឿង«ទូកមួយទៅចុះផ្សាយដែរ។
បន្ទាប់មកទៀត នៅឆ្នាំ២០០៧ រឿង«ទូកមួយ»ក៏ត្រូវបាននិសិត្សអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ
នាទីក្រុងភ្នំពេញយកទៅធ្វើការសិក្សាវិភាគ និងវាយតម្លៃ។
ចំណែកខ្ញុំ កាលពីឆ្នាំ២០០៨ដោយយល់ឃើញថា រឿង«ទូកមួយ»
ដ៏ល្បីនេះមានខ្លឹមសារស៊ីជម្រៅ
ខ្ញុំក៏បានលើកយករឿងនេះមកផ្សាយតាមរលកសម្លេង
វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFIដោយមានអន្តរាគមន៍ផ្ទាល់
ពីអ្នកនិពន្ធ កៅសីហា។
លុះដល់ឆ្នាំ២០០៩ សមាគមអក្សរសិល្ប៍នូហាចបានបកប្រែ
រឿង«ទូកមួយ»នេះជាភាសាអង់គ្លេស។
ក្រោយមក នៅ់ឆ្នាំ២០១១ សមាគមអ្នកនិពន្ឋពិភពលោក
ចាប់អារម្មណ៍ហើយបានយករឿង«ទូកមួយ»ទៅបកប្រែជាភាសាបារាំង។
ខ្ញុំសូមអញ្ជើញប្រិយមិត្តអានរឿង
និពន្ធដោយលោកកៅ សីហា
By KAO Seiha
(រូបថត៖ លោក កៅ សីហា)
ខណៈនេះ ព្រះអាទិត្យរំកិលខ្លួនបន្តិចម្ដងៗ ចាកចេញពីលោកិយ ជះស្រមោលពណ៌លឿងឆ្អិនឆ្អៅ ស្ថិតនៅឯជើងមេឃម្ខាង បីដូចដុំភ្លើង ចាំងឆ្លុះស្រមោលលើផ្ទៃទឹកសមុទ្រ ដ៏ល្ហល្ហេវ សត្វរំពេទាំងហ្វូងៗ ហោះហើរសំដៅទៅទ្រនំខ្លួនយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់។
នៅឯច្រាំង គ្រួសារពូសឿនកំពុងតែញាប់ដៃញាប់ជើង រៀបចំប្រដាប់ប្រដាដាក់ទូក ដើម្បីចេញនេសាទយប់នេះ។
ក្រុមគ្រួសារនេះ រស់នៅលើទូកជាប្រចាំ។ មុខរបរនេសាទធ្វើឲ្យពួកគាត់រួចផុតពីភាពអត់ឃ្លាន ទោះបីប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់យ៉ាងណាក៏ដោយ។
ទូកពូសឿនមានលក្ខណៈល្អឯក ជាទូកបុរាណតំណពីដូនតារបស់គាត់។ ទូកទាំងមូលច្នៃពីឈើប្រណីត អមដោយក្បាច់ចម្លាក់រូបនាគ គ្រុឌយ៉ាងវិចិត្រ និងបានកែច្នៃទូកនេះដោយបំពាក់ម៉ាស៊ីនបន្ថែម ដើម្បីសម្រួលដល់ការនេសាទ… អ្នកបានឃើញ ប្រាកដជាស្រឡាញ់ចង់បានជាកម្មសិទ្ធិ។ មានជនបរទេសមិនតិចនាក់ទេ ដែលប៉ងទិញ តែម្ចាស់ទូកមិនព្រមលក់។
ពេលចេញនេសាទមកដល់។ ពូសឿន និងកូនប្រុសទាំងពីរ រុញក្បាលទូកចេញពីច្រាំង ឯប្រពន្ធគាត់ និងកូនស្រីពៅ រៀបចំទុកឥវ៉ាន់យ៉ាងញាប់ដៃញាប់ជើង។
ពូសឿន ជាបុរសដែលមានមាឌមាំក្រអាញ សក់រួញអង្គាដី ក្បាលឆក ចិញ្ចើមក្រាស់ បបូរមាត់ស្ដើង ចិត្តដាច់ ហើយឆេវឆាវ… គាត់មានចរិតម៉ឺងម៉ាត់ និងអត្តនោម័តិ ពុំស្ដាប់យោបល់ប្រពន្ធកូនឡើយ ហើយតែងប្រើអំណាចជាមេគ្រួសារ សម្រេចកិច្ចការផ្សេងៗ…
- អារឿន! យកច្រវាឲ្យពុក ហើយបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនផង (ពូសឿនប្រាប់ទៅកូន)
សារឿន ហុចច្រវាឲ្យឪពុកខ្លួន។ ពូសឿនបានច្រវា ចែវបទក្បាលទូកយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ដោយគាត់រស់នៅលើទូកនេះ មានបទពិសោធន៍តាំងពីតូច…
សំឡេងម៉ាស៊ីនទូករោទ៍… ទូកលឿនលយទៅមុខបន្តិចម្ដងៗ កាត់រលកធំតូចឆ្ពោះទៅទិសដៅ។
កំពុងនេសាទ ផ្ទៃមេឃចាប់ងងឹត ពពកខ្មៅមីរដេរដាស រកមើលអ្វីមិនយល់ សូម្បីហ្វូងផ្កាយ និងព្រះចន្ទក៏ប្រាប់ស្រមោលដែរ។ មីងសាតរៀបចំបាយទឹក ហៅប្ដី និងកូនៗបរិភោគ។ ពូសឿនរៀបចំប្រដាប់ប្រដានេសាទទុកដាក់ ហើយគាត់ចុះមកអង្គុយពែនភ្នែន ក្នុងវង់បាយជាមួយប្រពន្ធកូន។
រាត្រីនេះ ខ្យល់បក់ខ្លាំងខុសពីធម្មតា ពូសឿនសម្លឹងទៅខាងក្រៅពិនិត្យ រំពេចនោះ គាត់សម្ដែងទឹកមុខព្រួយបារម្ភ។ មិនទាន់ទាំងបានប៉ុន្មានផង ភ្លៀងបង្អុរមកជាមួយសន្ធឹកខ្យល់បោកបក់គួរឲ្យព្រឺព្រួច។ សូររលាកគ្រាំៗ រុញច្រានទូកឲ្យរសាត់ឆ្ងាយពីគោលដៅ។ ចង្កៀងម៉ាំងសាំងបានរលត់ ធ្វើឲ្យផ្ទៃទឹកងងឹតសូន្យឈឹង។
ស្មារតីពូសឿននៅរឹងមាំជាងគេ គាត់អង្គុយលើក្បាលទូកសង្កេតស្ថានការណ៍។ ឯកូនប្រុសទាំងពីរនៅចុងទូកម្ខាង កាច់បត់បែនទប់ទូក។ មីងសាត និងកូនស្រីតក់ស្លុត គិតតែពីអង្គុយបន់ស្រន់…
កម្លាំងទឹករលក បោកមិនឈប់សោះ! ទឹកសាចចូលទូក។ មីងសាត និងស្រីពៅឈប់បន់ស្រន់ ប្រវេប្រវានាំគ្នាដងទឹកចេញយ៉ាងញាប់ដៃ ឯទូកកំពុងឃ្លេងឃ្លោង ម្ដងទៅឆ្វេង ម្ដងទៅស្ដាំ តែលតោលតាមតែរលក និងខ្យល់បក់គួរឲ្យបារម្ភ។
ភ្លៀង ខ្យល់ស្ងប់បន្តិចហើយ។ អ្នកនៅក្នុងទូកអស់កង្វល់មួយគ្រា។ តែទាំងអស់គ្នាមិនដឹងថាកំពុងស្ថិតនៅទីណានោះទេ។ ពូសឿនងាកទៅខាងណាក៏ចំណាំមិនបាន។ គាត់ថប់អារម្មណ៍មែនទែន។ រំពេចនោះ ស្រាប់តែម៉ាស៊ីនទូករលត់។ ពូសឿនប្រាប់ឲ្យកូនយកប្រេងចាក់ថែម នៅតែមិនឆេះ… មិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន មានទូកនេសាទមួយមកដល់ គាត់អង្វរសុំឲ្យម្ចាស់ទូកនោះជួយ…
- ឱ! ល្បងអើយ! មេត្តាជួយអូសទូកខ្ញុំទៅច្រាំងផង!
- ខ្ញុំជួយមិនបានទេ! ទូកខ្ញុំអូសខ្លួនឯងមិនរួចផង (ម្ចាស់ទូកឆ្លើយតប ក្នុងសំនៀងមិនសូវច្បាស់ ព្រោះគេជាជនជាតិបរទេស)។
ពូសឿន ខិតខំស្វះស្វែង អង្វរទូកនេសាទផ្សេងៗទៀតដែរ តែគ្មាននរណាព្រមជួយគាត់សោះ។ គាត់ចាប់ផ្ដើមមួម៉ៅក្ដៅចិត្ត ណាមួយរកត្រីមិនបាន ខាតកម្លាំងទទេទៀត។ ទាំងអស់គ្នាចាប់ចែវទូកទាំងអស់សង្ឃឹម…
ជាច្រើនថ្ងៃហើយ ទូកពូសឿននៅតែអណ្ដែតលើផ្ទៃទឹក គ្មានដឹងកោះត្រើយ។ មិនដឹងថា វាសនាពួកគេទៅជាយ៉ាងណានោះទេ?
ទូកនេសាទបរទេសមួយទៀត បានមកអែបជិតទូកពូសឿន ហើយជជែកគ្នាពីនេះ ពីនោះ ក្នុងបំណងចង់ទិញយកទូករបស់ពូសឿន។ ជនបរទេសនោះ ធ្លាប់សុំទិញទូកពូសឿនច្រើនលើកមកហើយ តែគាត់មិនលក់…
ជជែកគ្នាមួយសន្ទុះ មីងសាតដែលកំពុងរាយសំណាញ់ ស្រែកសួរដោយភ្ញាក់ផ្អើល៖
- ថាម៉េច! ឪវាឯងចង់លក់ច្រវាឲ្យគេ? ទេ! ខ្ញុំមិនព្រមទេ! ព្រោះច្រវាវាគូនឹងទូក។ ច្រវាអាចជួយយើងឲ្យទៅមុខបាន។
- កុំចេះ! អញត្រូវតែដោះដូរវាជាមួយអង្ករ ទឹក ត្រី សាច់ ឬក៏ឯងចង់ដាច់ពោះស្លាប់? បើច្រវាមានដល់ទៅពីរ លក់មួយក៏មិនអីដែរ… ឯងកុំបារម្ភពេក! អញចេះគិតហើយ…
មីងសាតបែរជានៅស្ងៀម… គាត់លើកច្រវាមកអង្អែលថ្នមៗ បង្ហាញការសោកស្ដាយ។ បានច្រវាហើយ ម្ចាស់ទូកបរទេសចេញទៅ… ឯប្រពន្ធសួរទៅប្ដីទាំងមួម៉ៅ៖
- អើយ…! នៅសុខៗ ម្ដេចក៏បងយកស្បៀងទៅដូរនឹងច្រវាទូក មានប្រយោជន៍អី?
បុរសជាប្ដី អង្អែលច្រវាបណ្ដើរ ញញឹមបណ្ដើរ ហើយតបទៅប្រពន្ធថា៖
- ពួកគេកំពុងទ័លច្រក ថ្ងៃនេះគេលក់ច្រវាមួយឲ្យយើង ថ្ងៃក្រោយយើងបង្ខំគេឲ្យលក់ច្រវាមួយទៀត… បន្ទាប់មក ប្រាកដជាលក់ទូកមិនខាន! ព្រោះទូកនោះយើងប៉ងយកយូរហើយ! មិនអ៊ីចឹង? ឱកាសល្អជិតមកដល់ហើយ… ពួកគេកំពុងតែតែលតោលដូចចក នៅកណ្ដាលសាគរ ប្រាកដជាគ្មានផ្លូវទៅដល់ត្រើយទេ អ្វីៗនឹងក្លាយជារបស់យើង ដើម្បីសម្រេចបំណងនេះ យើងត្រូវតែតាមឃ្លាំមើលពួកវា ពេលណាក្រុមគ្រួសារមួយនេះទ័លច្រក នោះឱកាសល្អយើងក៏មកដល់! (ស្នាមញញឹម និងសំណើចរបស់ពួកគេផ្ទុះឡើងប្រកបដោយភាពជឿជាក់)។
មួយរយៈនេះ ពូសឿនរាសីដាក់ខ្លាំងណាស់។ ណាមួយនេសាទមិនបាន ណាមួយប្រឹងប្រែងចែវទូក ឆ្លងកាត់សមុទ្រអស់កម្លាំង ហើយអ្វីរឹតតែលំបាកទៀតនោះគឺ ជំងឺរលាកក្រពះរបស់គាត់ កំពុងរើបរើឡើងវិញ ធ្វើឲ្យគាត់កាន់តែពិបាក ឯស្បៀងក៏កាន់តែអស់ទៅៗ ធ្វើឲ្យម្ចាស់ទូកបរទេស ដែលតាមឃ្លាំមើលសប្បាយចិត្ត។
ក្នុងនាមជាអ្នកកាន់ក្បាលទូក ពូសឿនប្រកាន់ជំហរអត្តនោម័តិជានិច្ច ទោះបីជាគាត់មានជំងឺបៀតបៀនក៏ដោយ។ គាត់យល់ឃើញថា ក្រៅពីរូបគាត់ គ្មាននរណាម្នាក់អាចធ្វើដូចគាត់បានឡើយ ម្យ៉ាងកូនៗរបស់គាត់នៅក្មេង ពុំទាន់មានបទពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការចែវទូកនេះទេ។
ពូសឿន និងគ្រួសារវង្វេងទិសរកកោះត្រើយមិនឃើញ។ សភាពបែបនេះ ធ្វើឲ្យគ្រួសារគាត់អស់សង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំង ពិសេសរូបគាត់ ពេលនេះគ្មានកម្លាំងសម្រាប់ចែវទូកទៀតទេ។ ជំងឺកាន់តែរុករាន… គាត់ដេកស្ងៀមនៅនឹងកន្លែង ហើយប្រគល់តួនាទីនេះទៅឲ្យកូនប្រុសទាំងពីរចាត់ចែងចែវទូកទៅច្រាំង។
បន្ទាប់ពីឪពុកអនុញ្ញាត សារឿន និងសារិន តាំងឈ្លោះដណ្ដើមច្រវាគ្នា ឮមាត់ឡូឡាកោកកាក ប្រកាន់យកឈ្នះរៀងៗខ្លួន…
- ឲ្យច្រវាអញ! ហ្អែងក្មេងណាស់ មិនដឹងទិសតំបន់អីទេ!
- បង ទុកឲ្យខ្ញុំចែវវិញ! ខ្ញុំប្អូនមែន តែកម្លាំងខ្ញុំខ្លាំងជាងណា៎! (សារិនប្រកែក)
ទាំងពីរនាក់សុទ្ធតែចង់ចែវរៀងៗខ្លួន រហូតវាយតប់គ្នា ធ្វើឲ្យទូកឃ្លេងឃ្លោងទឹកចូល ឃើញសភាពមិនស្រួល ស្រីទូចក៏ស្រែកឲ្យបងៗ៖
- បានហើយៗ បងឈប់វាយគ្នាទៅ! មិនគិតជួយ បែរជាឈ្លោះប្រកែកគ្នាទៅវិញ បងមិនចេះខ្មាសគេទេអី? មើលន៎! ពួកបរទេសគេសើចយើង… ពួកគេមិនជួយយកអាសាយើងទេ គេចាំតែសើចតែប៉ុណ្ណោះ ល្មមឈប់ឈ្លោះគ្នាទៅបង! កុំឲ្យគេមើលងាយយើងណា៎…!
ឮសម្ដីស្រីទូច សារិនបញ្ឈប់ការប្រតាយប្រតប់ជាមួយសារឿន ហើយងាកទៅរកទូកបរទេសដែលស្រែកក្ដែងៗ៖
- មើលអី! មិនដែលឃើញមនុស្សវ៉ៃគ្នាទេអី? យីស! ពួកអារំលោភឈ្លានពានអស់នេះ!
ពេញមួយថ្ងៃហើយ ដែលសារឿនខ្នះខ្នែងចែវទូក ប៉ុន្តែនៅតែរកកោះត្រើយមិនឃើញសោះ… រាត្រីក៏ឈានមកដល់…
ស្រីទូច និយាយទៅកាន់សារឿនទាំងទឹកមុខព្រួយបារម្ភ៖
- បង! តាមខ្ញុំស្មាន យើងទៅតាមទិសហ្នឹងមិនត្រូវទេ ព្រោះតាមខ្ញុំចំណាំ យើងទៅខាងទិសផ្កាយយាមនង្គ័លវិញ (នាងចង្អុលបង្ហាញ)។
សារឿនងាកមកឆ្លើយដោយម៉ឺងម៉ាត់៖
- នែ៎កាទូច! កុំចេះ… ឯងជាស្រី គិតតែពីដាំស្ល និងជួយធ្វើការម៉ែទៅ… អញដឹងហើយ! កុំចេះមកប្រដៅអញវ៉ើយ!
ឮសម្ដីរបស់បង ស្រីទូចដាក់មុខចុះ អស់ទឹកចិត្តក្នុងការជួយជាយោបល់… មីងសាតចូលមកអន្តរាគមន៍ ដោយសម្ដីទន់ភ្លន់សម្រួលស្ថានការណ៍៖
- សារឿន! កូនមិនត្រូវថាឲ្យប្អូនដូច្នេះទេ។ ប្អូនគ្រាន់តែឲ្យយោបល់ ដើម្បីជួយឲ្យទូកយើងទៅរកកោះត្រើយឃើញទេតើ ពាក្យចាស់លោកថា គំនិតពីរប្រសើរជាងគំនិតមួយដែរណា៎ ម្យ៉ាងកូនមិនត្រូវជឿជាក់លើសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនពេកទេ កូនត្រូវចេះចែករំលែកការងារទៅប្អូនៗផង… ទើបល្អ!
ឲ្យចែកការងារទៅពួកវាយ៉ាងម៉េច? បើគ្រាន់តែចែវទូក មិនចេះទាំងចែវស្រួលបួលផង! (សារឿនតបទាំងដៀងភ្នែកទៅសារិន ដែលកំពុងអង្គុយជួសមង)
- ចុះបងឯង ចេះជាងខ្ញុំប៉ុណ្ណា? (សារិនដំឡើងសំឡេងតបមកវិញ)
- ជាបងប្អូននឹងគ្នាសោះ និយាយតាមសម្រួលទៅ ចាំបាច់ចាប់ផ្ដើមឡើងរកតែឈ្លោះគ្នាធ្វើអី? (មីងសាតឃាត់)
សារឿន និងសារិននៅស្ងៀម។ មីងសាតបន្ត៖
- ពួកយើងផ្ញើជោគវាសនានៅលើទូកនេះ។ យើងមិនដឹងផ្លូវទៅរកត្រើយ ហើយនៅលើទឹកមានឧបសគ្គព្យុះ ភ្លៀង រលក ឯស្បៀងអាហារយើង ក៏កាន់តែអស់ទៅៗ រំពឹងទៅលើទូកអ្នកជិតខាង គ្មាននរណាគេជួយយកអាសាយើងទេ គេមានតែប្រាប់ផ្លូវឲ្យយើងវង្វេងទៀត… នេះជាពេលដែលកូនៗត្រូវភ្ញាក់ខ្លួន ធ្វើយ៉ាងណាឲ្យឆាប់ដល់ត្រើយ ឈប់ឈ្លោះគ្នាទៅ! ខាតប្រយោជន៍ទេកូន! កូនគួរតែចេះសាមគ្គីគ្នាណា៎… (មីងសាតនិយាយបណ្ដើរ ដួសបបរបញ្ចុកប្ដីបណ្ដើរ… ដោយក្ដីបារម្ភ)
សារឿន និងសារិនសម្លឹងមុខគ្នា ដោយមិនចេញស្ដី ប៉ុន្តែទឹកមុខរបស់ពួកគេបញ្ជាក់ថា ម្នាក់ៗនៅតែចង់ដណ្ដើមច្រវាគ្នាចែវដដែល…
ធម្មជាតិមិនទៀងទាត់ទេ នៅសុខៗស្រាប់តែខ្យល់សមុទ្របក់បោកយ៉ាងខ្លាំង រលកធំៗ បោកបក់មកលើទូកពូសឿន ធ្វើឲ្យទូកគ្មានលំនឹង ឯសារិនវិញ អង្គុយធ្វើហី ពេលដែលគ្រប់គ្នាក្នុងទូកកំពុងតែមមាញឹក… ក្នុងសភាពបែបនេះ សារឿនស្រែកខ្លាំងៗ៖
- នែ៎អារិន! ម៉េចមិនជួយបាចទឹកចេញពីទូក? ទឹកចូលលិចទូកឥឡូវហើយ!
- ក្រែងបងថាខ្លួនពូកែ? បងឯងអាចនាំពួកយើងទៅដល់ច្រាំងបាន! ឥឡូវបងធ្វើទៅ…! ព្រោះខ្ញុំគ្មានសមត្ថភាពទេ!
សារឿនមិនចេញស្ដីទេ គិតតែពីបាចទឹកចេញ។ ឃើញសភាពមិនស្រួល សារិនទៅជួយដែរ… ឯពូសឿន ឈឺរហូតសន្លប់បាត់ស្មារតី។ ខណៈនោះស្រាប់តែទូកបរទេសមកដល់ គ្រប់គ្នាលើកដៃសំពះអង្វរសុំឲ្យជួយជីវិតខ្លួន។ ម្ចាស់ទូកបរទេស ដែលបានទិញច្រវាពីថ្ងៃមុនផ្ដើមនិយាយបង្កប់ដោយគំនួច៖
- យើងអាចជួយជីវិតគ្រួសារឯងបាន លុះត្រាតែមានល័ក្ខខ័ណ្ឌ!
- ល័ក្ខខ័ណ្ឌអីទៅ? (សារឿនសួរបញ្ជាក់)
- បើយើងជួយជីវិតពួកឯងហើយ គឺឯងត្រូវប្រគល់ទូកនេះឲ្យយើង…
ទាំងអស់គ្នា មើលមុខគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងសភាពអល់អែក។ ម្ចាស់ទូកបរទេសឃើញដូច្នេះ និយាយបន្ត៖
- សម្រេចចិត្តទៅ រវាងជីវិតមួយគ្រួសារឯង និងទូកមួយនេះ… បើឯងយល់ថាទូកសំខាន់ក៏តាមចិត្តចុះ! តែខ្ញុំសន្យាថា ពេលទៅដល់ច្រាំង ខ្ញុំនឹងធ្វើផ្ទះមួយឲ្យពួកឯងនៅ ហើយជួយរកការងារឲ្យពួកឯងធ្វើទៀត… ម៉េច? កុំគិតយូរ! ប្រយ័ត្នហួសពេលណា៎!
សារឿនអល់អែក សម្រេចចិត្តដោយខ្លួនឯង៖
- បាន! តែពេលនេះពុកខ្ញុំនៅរាល់នៅឡើយ គាត់ច្បាស់ជាមិនព្រមទេ តែបើលោករង់ចាំបានដល់ពេលគាត់ស្លាប់ ខ្ញុំនឹងប្រគល់ទូកនេះឲ្យលោក… បានទេ?
- តែឯងត្រូវចុះកិច្ចសន្យាជាមួយយើង!
ខ្ញុំព្រមធ្វើតាមគ្រប់យ៉ាង…
មិនបង្អង់យូរ ម្ចាស់ទូកបរទេសបញ្ជាឲ្យកូនចៅដងទឹកយ៉ាងញាប់ដៃញាប់ជើង។ មួយសន្ទុះទឹកអស់ពីទូក គ្រប់ៗគ្នាបានធូរទ្រូង ព្រោះពេលនេះបានរួចពីសេចក្ដីស្លាប់…
ថ្ងៃនេះ ពូសឿនដឹងខ្លួនវិញ មីងសាតរៀបរាប់ពីហេតុការណ៍ ដែលកើតកាលពីយប់មិញ ប៉ុន្តែគាត់ពុំបានប្រាប់ពីកិច្ចសន្យា ដែលសារឿនធ្វើជាមួយថៅកែទូកបរទេសនោះទេ។
ពូសឿនលើកដៃសំពះទៅមេឃ ហើយនិយាយ៖
- ឱ! អ្នកមានគុណ អ្នកជួយសង្គ្រោះជីវិតយើង អ្នកជាអ្នកផ្ដល់កំណើតទីពីរដល់គ្រួសារខ្ញុំ។ ខ្ញុំមិនភ្លេចគុណអ្នកទេ។
ទូកបរទេសមកដល់ជាថ្មី ហើយបង្ហាញទិសឲ្យទូកសារឿនចែវទៅរកកោះមួយ។ សារឿនចែវទៅតាម។ បន្ទាប់មកក៏បែកគ្នា…
ប្រពន្ធរបស់ម្ចាស់ទូកបរទេស ចោទសួរទៅកាន់ប្ដីទាំងមិនសប្បាយចិត្ត៖
- ចាំបាច់បង្ហាញផ្លូវពួកវា ទៅរកកោះនោះធ្វើអី?
- អត់ទេ គឺបងបង្វែងដានពួកវាទេអូន។ បើយើងរង់ចាំដល់តានោះស្លាប់ មិនដឹងពេលណាទេ! ទុកឲ្យពួកវារស់សិនចុះ! ម្យ៉ាងបើពួកវាធំធាត់ចង់បកមកខាំយើងវិញ ក៏ពិបាកដែរ… (ពួកបរទេសសើចសប្បាយនឹងគម្រោងការណ៍ ដ៏ជោគជ័យរបស់គេ)។
សារឿនខំចែវទូក រហូតបានឃើញស្រមោលកោះនៅខាងមុខ។ ស្រីទូចនិយាយទៅកាន់បងថា៖
- បងមិនគួរចែវទូកមកទីនេះទេ ព្រោះមើលទៅដូចជាឆ្ងាយពីច្រាំងណាស់!
- កុំចេះ! អ្នកមានគុណគេឲ្យធ្វើអ្វី ធ្វើតាមគេទៅ គេនឹងជួយពួកយើងឲ្យបានដល់ត្រើយមិនខាន… ឯងក៏ឈប់មករកស៊ីក្នុងសមុទ្រ ដ៏ប្រថុយប្រថាននេះទៀតដែរ! ម៉េចឯងមិនជឿគេឬ? ពិតជាមិនស្គាល់គុណទោសមែន…
សារិន ចំអកទៅឲ្យបង៖
- បើគេចង់ជួយយើងមែន ម៉េចក៏មិននាំយើងឲ្យដល់ត្រើយតែម្ដងទៅ?
- គេជួយយើង ព្រោះតែគេចង់បានទូកយើងប៉ុណ្ណោះ បងដឹងទេ? (ស្រីទូចបន្ថែម)
- ត្រូវហើយ! បើខ្ញុំជាបងវិញ ខ្ញុំសុខចិត្តស្លាប់ មិនព្រមឲ្យទូកនេះទៅគេទេ! (សារិនបន្ត)
ឈប់និយាយភ្លាម! (សារឿនគំហកឲ្យប្អូនៗ)
- ខ្ញុំត្រូវតែនិយាយ ដើម្បីឲ្យពុកបានដឹងថា ម្ចាស់ទូកបរទេសនោះ មិនមែនជួយយើងដោយសុទ្ធចិត្តទេ គឺជួយយើងជាថ្នូរនឹងទូកនេះ បងលក់ទូកឲ្យគេ បងត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ!
ទ្រាំស្ដាប់សារិននិយាយទៀតមិនបាន សារឿនដែលកំពុងតែក្រេវក្រោធ ក៏វាប្អូនមួយច្រវា បែកឈាមជោកក្បាល ដួលសន្លប់មួយរំពេច… ហើយនិយាយគំរាមទៀត៖
- នេះជាមេរៀនសម្រាប់អ្នកណា ដែលនិយាយការពិត!
ពូសឿន មានការរន្ធត់តក់ស្លុតយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះអំពើ និងគំនិតរបស់សារឿន។ តាមកំហឹង គាត់ចង់តែស្ទុះទៅវាយកូន ប៉ុន្តែស្ថានភាពគាត់ដុនដាប គាត់ឡើងឈាម ក្រោកមិនរួច ទោះចង់និយាយ ក៏និយាយមិនឮ គាត់បានត្រឹមតែសំងំបង្ហូរទឹកភ្នែក…
សារឿនពេបមាត់ងាកមកម្ដាយ និងប្អូនស្រី ដែលកំពុងតែរុំរបួសឲ្យសារិន រួចសម្លឹងហួសទៅពូសឿន ដោយបោះសម្ដីមុតៗ៖
- ពុកមិនបាច់ខឹងទេ! ពុកចាស់ហើយ សម្រាកឲ្យស្រួលខ្លួនទៅ! ទុកឲ្យកូនជាអ្នកចាត់ចែងរឿងនេះបានហើយ… កូនអាចធ្វើបាន! ម៉ាអារឿងប៉ុណ្ណឹង.. ក្រុមគ្រួសារពូសឿន បានមកដល់កោះមួយ ដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ។ ម្ចាស់ទូកក្រៅស្រុកបានយកស្បៀងមកជាលេស ការពិត គេមកដើម្បីស៊ើបដំណឹង ពីសមភាពជំងឺពូសឿនតែប៉ុណ្ណោះ។
ឯពូសឿន ខំប្រឹងនិយាយផ្ដែផ្ដាំទៅប្រពន្ធ កូនជាចុងក្រោយ៖
- ពួកឯងត្រូវតែប្រឹងប្រែងថែរក្សាទូកនេះ កុំឲ្យគេយកបាន កុំឲ្យព្រលឹងបុព្វបុរសថ្កោលទោសពួកយើង កូនត្រូវសាមគ្គីគ្នាឡើង ឈប់ឈ្លោះទាស់ទែងបង្ហូរឈាមបងប្អូនឯងទៅ! បើកូនធ្វើដូចនេះបាន ពុកស្លាប់ទៅ បិទភ្នែកជិតហើយ…
សមុទ្រស្ងប់រលក។ ព្រះអាទិត្យលិចសន្សឹមៗទៅទិសបស្ចិម។ សំឡេងយំខ្សឹកខ្សួលលាន់រំពងនៅលើកោះឯកោ។ ពូសឿនរលត់សង្ខារហើយ។ សពពូសឿនទុកដាក់លើកោះដោយមិនមានពិធីបុណ្យប្រពៃណីទេ។ គ្រប់គ្នាអាឡោះអាល័យឪពុក ស្របពេលដែលម្ចាស់ទូកបរទេសមកដល់។ ជជែកគ្នាមួយស្របក់ សារឿនផ្ដើមនិយាយ៖
- ខ្ញុំមិនលេបសម្ដីទេ! តែលោក ត្រូវធ្វើតាមអ្វី ដែលបានសន្យាដែរ…
- ជនជាតិយើងគោរពច្បាប់ណាស់ ឯងកុំព្រួយ! (ជនបរទេសសើច)
ខណៈនោះ មីងសាត ដៃកាន់ដំបងយ៉ាងណែន រត់ទៅវាយសំពងជនបរទេស។
- ងាប់ទៅ! ពួកអាចោរឈ្លានពាន (មីងសាតស្រែកខ្លាំងៗ)។
កម្លាំងដៃអ្នកទន់ខ្សោយ មិនឈ្នះអាវុធទំនើបទេ។ ថៅកែទូកបរទេស ដកកាំភ្លើងបាញ់គំរាមជាច្រើនគ្រាប់ ហើយបញ្ជាឲ្យកូនចៅគេចាប់ធ្វើទារុណកម្ម។ សារិនត្រូវគេវាយរហូតបាក់ជើងទាំងពីរ។ ចំណែកសារឿនវិញ បានត្រឹមឈរមើលសោកនាដកម្មនេះតែប៉ុណ្ណោះ.. គេរត់ទៅលើកម្ដាយ ហើយនិយាយ៖
- ម៉ែ! ខ្ញុំប្រាប់ហើយ ថាកុំខ្លាំងជាមួយពួកវា តែម៉ែមិនជឿ។ ពួកវាមានគ្នាច្រើន មានអាវុធទៀត ធ្វើម៉េចឈ្នះវាបាន!
- ហ៊ឹះ! អាកូនលក់ក្បាលឲ្យគេ! ចេញទៅ! អញមិនចង់ឃើញមុខឯងទេ។
សារឿន និងជនបរទេសចេញទៅ។ អ្វីៗត្រូវបានដោះស្រាយរួចរាល់។ ថៅកែបរទេសយកបានទូកដូចបំណង។
ដើម្បីជាការលួងលោម និងចៀសវាងមានឈ្មោះថាក្បត់ពាក្យសន្យានោះ ថៅកែបរទេសបានឲ្យតួនាទីទៅសារឿន ជាអ្នកត្រួតត្រាក្រុមកម្មករនៅលើទូកខ្លួនឯង។ សារឿន បង្ខំចិត្តឲ្យកម្មករនេសាទធ្វើការទាំងយប់ថ្ងៃ ដើម្បីផ្គាប់ចិត្តចាហ្វាយ។ កម្មករនៅលើទូកនោះ ទោះជាខំធ្វើយ៉ាងណា ក៏នៅតែក្រងើបមុខមិនរួច ហើយសុទ្ធតែជាជនបាក់កម្លាំង ខ្លះជាស្ត្រី មេម៉ាយ ជនពិការ ក្មេងកំព្រា។ ពួកគេទាំងនេះរស់នៅលើទូក ដែលមិនមានគោលដៅ រកត្រើយសំចតមិនឃើញ។ អ្វីៗស្ថិតនៅក្រោមបង្គាប់សារឿន។ ទាំងអស់គ្នាទៅជាអ្នកសុំស្នាក់អាស្រ័យនៅលើទូកខ្លួនឯង។
ទូកមួយនេះ ត្រូវបានគេរចនាឲ្យកាន់តែប្រណីតឡើង ដោយប្ដូរឈ្មោះទៅជាទូកបរទេសទៀតផង… បាត់បង់ធាតុដើមរបស់ខ្លួនបន្តិចម្ដងៗ…
ម្ចាស់ទូកបានត្រឹមតែឈឺចាប់ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះគ្មានលទ្ធភាពអ្វីទៅតតាំង និងទាមទារពីគេវិញបានឡើយ។ ពេលនេះគ្រប់យ៉ាងហួសពេលអស់ហើយ។
លទ្ធផលចុងក្រោយ គ្រួសារមីងសាតមានតែការសោកស្ដាយមួយ ដែលមិនអាចស្រោចស្រង់បាន។ ឯសារឿន ទោះបីជាពេលខ្លះនឹកស្ដាយក្រោយក្ដី ក៏គ្មានជម្រើសដែរ ព្រោះអំណាចថៅកែបរទេសគាបសង្កត់គ្រប់ពេល បង្ខំឲ្យធ្វើបាបកម្មករ ដែលជាខ្មែរដូចគ្នា ឲ្យស្គាល់តែការលំបាកវេទនា ក្រីក្រ រហូតអស់ជីវិត អស់អត្តសញ្ញាណជាគ្រួសារ ជាជាតិមួយដែលធ្លាប់តែរុងរឿង៕៚
លោកកៅសីហា បានកើតនៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៨២នៅទីក្រុងភ្នំពេញប្រទេសកម្ពុជា។ ជាកូនរបស់លោកអ៊ឹង កៅដែលជាអតីតនាយកភស្តុភា នៃកាសែតកម្ពុជា និងលោកស្រី រស់ ប៉ិចដែលជាមេផ្ទះ។ បច្ចុប្បន្នមាតាបិតារបស់លោកបាន ទទួលអនិច្ចកម្មទៅហើយ។
ជួរ មុខ៖ កុមារាកៅ សីហាឈរ ខាងស្តាំនិង ក្រុមគ្រួសារ( រូបថត៖ កៅ សីហា)
កាលពីកុមារភាព លោកបានចូលទៅសិក្សានៅសាលាបឋមសិក្សាវត្តលង្កាក្នុងក្រុងភ្នំពេញ នាឆ្នាំ១៩៨៧។
រូបថត៖ កៅ សីហា
លោកបានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់វិទ្យាល័យនៅវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ នាឆ្នាំ២០០០។ លោកបានជាប់អាហាររូបករណ៍ជានិសិ្សតថ្នាក់អក្សរសាស្រ្តខ្មែរនៅមហាវិទ្យាល័យមនុស្សសាស្រ្ត និងសង្គមសាស្រ្ត នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ ហើយបានបញ្ចប់ បរិញ្ញាប័ត្រនាឆ្នាំ២០០៤ ទើបបន្តទៅសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យគរុកោសល្យ (បច្ចុប្បន្នជាវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ) នៅឆ្នាំ២០០៥។ លោកបានចេញទៅបម្រើការងារជាមន្រ្តីរាជការ នៅក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡាចាប់ពីខែតុលាឆ្នាំ២០០៥។
លោក កៅ សីហាក្នុងឯកសណ្ធានជាមន្ត្រីរាជការក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា(រូបថត៖កៅ សីហា)
លោកកៅ សីហា បានឆ្លងកាត់ជាមួយបទពិសោធន៍នៃជីវិតស្ទើរតែពេញមួយយុវភាពរបស់លោក។ ដោយមាននិស្ស័យស្រឡាញ់ការបង្រៀន លោក បានធ្វើជាគ្រូបង្រៀននៅវិទ្យាស្ថានប៊ែលធី អន្តរជាតិ តាមជំនាញសិក្សារបស់លោក តាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មកម្ល៉េះ។
ក្រៅពីនោះ លោកបានចាប់កាន់ដងប៉ាកកាក្នុងនាមជាអ្នកនិពន្ឋមួយរូប ដែលស្រឡាញ់ការសរសេរតាំងពីឆ្នាំ២០០០។ លោកបានក្លាយជានិពន្ធនាយក នៃទស្សនាវដ្តី អាថ៌កំបាំង នាអំឡុងឆ្នាំ២០០៦រហូតមកដល់ឆ្នាំ២០១០។ ក្នុងអាជីពជាអ្នកនិពន្ធលោកក៏បានចាប់យកបន្ថែមមួយទៀតជាមួយនឹងការសរសេរព័ត៌មាន ក្នុងនាមជាអ្នកកាសែត។ លោកបានផ្លាស់ មកធ្វើការនៅទស្សនាវដ្តី ឡេឌីស៍ ក្នុងតួនាទីជាអ្នកសរសេរព័ត៌មានសិល្បៈ និងសង្គមចាប់ពីឆ្នាំ២០១០ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
លោកកៅ សីហា ជា អ្នកនិពន្ធព័ត៌មានសិល្បៈ និងសង្គមយ៉ាងចំណានមួយរូបដែលមានទឹកដៃធ្វើឲ្យអ្នកអានចូលចិត្តអានអត្ថបទរបស់លោកពីព្រោះ លោកសរសេរផ្តល់ព័ត៌មានច្បាស់លាស់និងត្រឹមត្រូវមិនលើសពីការពិត។
(រូបថត ៖កៅ សីហា)
ដោយមានជំនក់ចិត្តជាមួយការសរសេរ លោកកៅ សីហាចូលចិត្តសរសេរប្រលោមលោក និងរឿងខ្លីតាមបែបរចនាបទនៃការ សរសេរបែបបុរសទី១ និងបុរសទី៣។ ក្នុងនោះ ភាគច្រើនលោកចូលចិត្តសរសេររឿងដែលបង្ហាញពីតថភាពនៃជីវិតពិត និងតាម បែបទស្សនវិជ្ជាផងដែរ។ ស្នាដៃកន្លងមកដែលលោកធ្លាប់បានសរសេររួចមានដូចជា៖
- រឿង “ហួសហើយជាតិនេះ”
- រឿង “ពាធាដួងចិត្ត”
- រឿង “ច្រាំងចំរេះស្នេហ៍ខ្ញុំ” ឬ”ម្លប់បេះដូង”
- រឿង “ព្រាយស្នេហ៍”
- រឿង “សាហាយយក្ស”
- រឿង “ មន្តស្នេហ៍៧ភ្លើង”
- រឿង “បេះដូងសោភិនី”
- រឿង “ផ្ការោយបីទង”
- រឿង “ស្នេហ៍ផុតអាល័យ”
- រឿង “រាជិនីដួងចិត្ត”
- រឿង “ទូកមួយ”
- រឿង “សំណល់ជីវិត”
- រឿង “ទន្លេក្បត់ច្រាំង”
- រឿង “ទឹកភ្នែកនាងអាប”
- រឿង “កំណប់ខ្មោច”
- រឿង “មេឃថ្មី”
- រឿង “ ឧកញ៉ាប្រហារស្នេហ៍”
- រឿង “ឧកញ៉ាអាវែក”
- រឿង ”ជីវិតប្រុសលក់ខ្លួន”
- រឿង “បុប្ផាផ្សារត្រាច”
- រឿង “ស្លាកស្នាមអនុស្សាវរីយ៍”
- រឿង “ការពន្យារកំណើតដោយមានការចូលរួមពីបុរស”
- រឿង “បរិស្ថានទន្លេមេគង្គ”រួមនឹងស្នាដៃកំណាព្យខ្លីៗជាច្រើនទៀត។
ស្នាដៃរបស់លោកកៅ សីហាធ្លាប់បានជាប់ពានរង្វាន់ រឿងខ្លី អក្សរសិល្ប៍នូ ហាច ចំណាតថ្នាក់លេខ២ ឆ្នាំ២០០៦។
ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១(ល្ខោន) ពានរង្វាន់«អាងទឹកទឹកមេគង្គឆ្នាំ២០០៥»។
ចំណាត់ថ្នាក់លេខ២រឿងខ្លី ពានរង្វាន់«អង្គការឆេមស៍ ឆ្នាំ២០០៣»។
ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ រឿងខ្លី ទូទាំងប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទន្លេមេគង្គ ជាមួយប្រទេសវៀតណាម និងឡាវ៕
ក្រោយពីបានសរសេរសៀវភៅជាភាសាបារាំងមួយដែលមានចំណងជើងថា«QUATRE ANS avec les KHMERS ROUGES»ផ្យាយចេញពីគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ EDITION CHOUឆ្នាំ២០០៧នៅទីក្រុងប៉ារីសសង្កាត់ទី២ លោកហួ ជាបានបកប្រែរឿងនេះជាភាសាខ្មែរហើយដាក់ចំណងជើងថា«ខ្លែងឯកអើយ ! ថ្ងៃណាអ្នកច្រៀងឡើងវិញ»។
«ខ្លែងឯកអើយ! ថ្ងៃណាអ្នកច្រៀងឡើងវិញ»ជារឿងពិតរបស់អ្នកនិពន្ធដែលជាបញ្ញាជនមួយរូប ប្រកបដោយស្មារតីស្នេហាជាតិនិងចង់រួមចំណែកជួយកសាងប្រទេសជាតិឲ្យបានរីកចម្រើន មានសមភាពមានយុត្តិធម៌បំបាត់អំពើពុករលួយក្នុងសង្គម…។ល។
ការឃោសនាបោកប្រាសដ៏ប៉ិនប្រសប់របស់ពួកខ្មែរក្រហមនៅឯបរទេសបានប្រទាញបណ្ឌិតជាហួឲ្យជឿស្លុងលង់តាមហើយលោកបានធ្វើពលិកម្មលះបង់ចោលសេចក្តីសុខ ផាសុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន និងសញ្ញាប័ត្រខ្ពងខ្ពស់ ព្រមទាំងកិតិ្តយស…..ហើយបានសុខចិត្តធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ទៅរស់នៅជាប្រជាជនបដិវត្តិន៍ដ៏សាមញ្ញបម្រើអង្គការខ្មែរក្រហម។
ផ្ទុយទៅវិញ សេចក្តីសង្ឃឹមថាមប្រើប្រទេសជាតិរបស់លោកបានរលាយខ្សុលដូចផ្សែងក្នុងលំហវេហាស៍ល្វឹងល្វើយឥតកោះត្រើយ ហើយ ផ្តល់តែភាពល្វីងជូរចត់ពេញបេះដូងថ្លើមប្រម៉ាត់ពុំអាចថ្លាថ្លែងបរិយាយឲ្យស្មើបានឡើយទោះបីជាជាភាសាខ្មែរយើងសម្បូណ៍វាក្យស័ព្ទនិងគុណនាមយ៉ាងណាក៏ដោយ។
ជាអតីតអ្នកសារព័ត៌មាននៃវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI( RADIO FRANCE INTERNATIONALE) ខ្ញុំបានអានសៀវភៅជាច្រើនដើម្បីយកមកវិភាគផ្សាយក្នុងវិទ្យុ។ ក្នុងចំណោមសៀវភៅដ៏ច្រើនដែលខ្ញុំបានអានអស់រយៈពេល១៨ឆ្នាំនេះខ្ញុំក៏បានអានសៀវភៅដែលសរសេររឿងពិតក្នុងរបបខ្មែរក្រហមដ៏សាហាវនេះមិនតិចដែរ ប៉ុន្តែខ្ញុំនៅពុំទាន់បានប្រទះសៀវភៅណាមួយនៅឡើយដែលសរសេរពីជីវិតជាជនបដិវត្តន៍ពិតដែលបានរស់នៅប្រឡូកក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យនិងបានឃើញការពិតផ្ទាល់ភ្នែក។ គ្រប់មនោសញ្ចេតនានិងអារម្មណ៍សកលរបស់មនុស្សបានលាតត្រដាងទាំងអស់តាមរយៈពាក្យពេចន៍ឃ្លាប្រយោគខ្លឹមៗ៖ ពីរោះ ឈឺផ្សា ក្តៅក្រហាយ រន្ធត់ តានតឹង និងធូរស្រាលតាមរយៈការប្រែសម្រួលដ៏ល្អធ្វើឲ្យអ្នកអានស្រួលមើល ស្រួលយល់និងមិនធុញ។ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់បន្ថែមថា«ខ្លែងឯកអើយ ! ថ្ងៃណាអ្នកច្រៀងឡើងវិញ» ជាសៀវភៅមួយដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំអានយ៉ាងជក់ស្ទើរតែមិនចង់សម្រាកបន្តិចសោះឡើយ។
ដូចលោក ហួ ជាជាអ្នកនិពន្ធបានសរសេរក្នុងអារម្ភកថា៖ រឿងរ៉ាវដែលពណ៌នាក្នុង«ខ្លែងឯកអើយ ! ថ្ងៃណា អ្នកច្រៀងឡើងវិញ»ជារឿងរ៉ាវពិតដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងសម័យខ្មៅងងឹតមួយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិខ្មែរ។ គឺជាសម័យដែលបំផ្លាញជីវិតមនុស្សអស់ជិតមួយភាគបីនៃប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូល។
[...]
កាល នៅប្រទេសបារាំង ឆ្ងាយពីមាតុភូមិ យើងតែងមានក្តីនឹករលឹករឿយៗមកដល់ស្រុកកំណើត-នឹកដី-នឹកស្រែ ដែលធ្លាប់រស់នៅ នឹកឪពុកម្តាយ-នឹកក្រុមគ្រួសារញាតិផៅសន្តាន-នឹកគ្រប់អនុស្សារីយ៍។ កាន់តែនឹក កាន់តែស្រឡាញ់ស្រុកទេសថែមទៀត! ដោយហេតុតែស្រឡាញ់ស្រុក យើងក៏ស្រមៃចង់ឲ្យប្រទេសក្លាយទៅជាប្រទេសជឿនលឿនទំនើបដូចគេ ស្រមៃចង់ឃើញប្រជាជនខ្មែររស់នៅសម្បូណ៌សប្បាយ មានសុភមង្គល រស់នៅដោយសុវត្ថិភាពក្នុងសង្គមស្អាតស្អំមួយ ដែលគ្មានអំពើពុករលួយ គ្មានការជិះជាន់ គ្មានការគាបសង្កត់ពីសំណាក់អ្នកកាន់អំណាច គ្មានអយុត្តិធម៌សង្គម។ តែការស្រមៃអស់ទាំងនេះ ពេលនោះ គ្រាន់តែជាស្រមោលដែលអន្ទោលនៅក្នុងសតិអារម្មណ៍ម្តងម្យាមតែ ប៉ុណ្ណោះ។ តែសភាពការណ៍ជាក់ស្តែងរដ្ឋប្រហារថ្ងៃ ១៨ មីនា ១៩៧០ បានដាស់សតិអារម្មណ៍យើងគ្រប់គ្នាឲ្យភ្ញាក់ ឲ្យចេះនឹកគិតដល់រឿងស្រុកទេសដល់វាសនាប្រទេស វាសនាប្រជាជន។ ខ្ញុំក៏ដូចជាមិត្តខ្ញុំទាំងអស់ យើងយល់ថា មានតែផ្លូវបដិវត្តន៍មួយទេ ដែលអាចស្តារសភាពការណ៍នេះឡើងបាន អាចសាងសង្គមខ្មែរមួយ គ្មានអំពើពុករលួយ គ្មានអយុត្តិធម៌សង្គម។ ឯកសារទ្រឹស្តី-ពត៌មាននានា ដែលយើងបានទទួល បានអាននៅពេលនោះ សុទ្ធតែពោលសរសើរពីបដិវត្តន៍ ពីវីរភាពប្រជាជននៅតំបន់រំដោះ ដែលចាប់ដៃគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ សស្រាក់សស្រាំ កសាងសង្គមខ្មែរថ្មីស្អាតស្អំមួយ ដែលកំពុងរីកត្រចះត្រចង់លើដែនកម្ពុជា។ ពត៌មានឥតខ្ចោះអស់ទាំងនេះ ត្រូវនឹងចំណូលចិត្ត ដែលយើងប៉ងពីមុនមកផង ធ្វើឲ្យយើងវង្វេងស្មារតី ជឿស្លុបទាំងស្រុងទៅលើពាក្យឃោសនា សម្តីបោកប្រាសភូតកុហក ប្រជាភិថុតនៃពួកខ្មែរក្រហមដោយមិនដឹងខ្លួន។ ក្បាលម៉ាស៊ីនឃោសនាអកុសល បោកប្រាសនេះបានសន្តំសតិអារម្មណ៍យើង ដែលសុទ្ធតែជាបញ្ញាជន ឲ្យភ្លេចអ្វីៗទាំងអស់ ភ្លេចគិត ភ្លេចគូរ ភ្លេចត្រិះរិះ ភ្លេចពិចារណា ភ្លេចមើលវែងឆ្ងាយ ចាំតែជឿគេ។ យើងបណ្តាលឲ្យគេដឹកក្បាលទៅឆ្វេង ទៅស្តាំយ៉ាងស្រួល ឥតប្រកែក។ យើងសុខចិត្តលះបង់គ្រប់ក្តីសប្បាយនៃយុវភាព យើងលេងហ៊ានដើរលេងរហេតរហូត លេងហ៊ានទៅមើលកុន លែងហ៊ានច្រៀងចម្រៀងមនោសញ្ចេតនា ដែលធ្លាប់ស្រឡាញ់ នេះចំជា «ភ្លើសែនភ្លើ!» នេះជាកំហុសមួយយ៉ាងធំរបស់យុវភាពរបស់ខ្ញុំ ជាដំបៅធំមួយ ដក់ជាប់នៅក្នុងទ្រូងខ្ញុំរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃទោះជាពេលវេលាបាន កន្លងមករាប់សិបឆ្នាំក៏ដោយ ក៏នៅមិនទាន់ជាសះជិតមុខដែរ។ វិប្បដិសារីដ៏មហិមានេះដិតជាប់ជានិច្ចក្នុងផ្នត់គំនិតខ្ញុំ ធ្វើឲ្យយើងនឹកស្តាយជាអតិបរមាដល់យុវវ័យដ៏ផូរផងរបស់យើងគ្រប់ៗ គ្នា។ សូមសកម្មជនទាំងអស់លើកកម្ពស់ស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យបានខ្ពស់ កុំចេះតែជឿតាមគេ ដោយខ្វះការពិចារណាយ៉ាងនេះ! យើងមានឧត្តមគតិ វាល្អប្រពៃឧត្តុង្គឧត្តមណាស់ តែយើងក៏កុំភ្លេចមើលឆ្វេង មើលស្តាំផង កុំចេះតែជឿគេ ងងឹតងងល់ បណ្តាលឲ្យគេដឹកចុះនរកដោយមិនដឹងខ្លួននោះ!
ចេញ ពីព្រៃភ្លាម ខ្ញុំធេងធោងល្ហិតល្ហៃតែលតោល អារម្មណ៍ទ្រុឌទ្រោមវិលវល់ ហាក់ដូចជាបាត់អ្វីៗទាំងអស់ពីក្នុងខ្លួន មើលជុំវិញខ្លួនឃើញតែខ្មៅងងឹត។ មែនខ្ញុំបាត់មោទនភាព បាត់ក្តីសង្ឃឹម បាត់ក្តីប្រាថ្នា បាត់ភាពហ៊ឹកហាក់ បាត់ក្តីក្លាហានអស់រលីង។ អ្វីៗដែលខ្ញុំចង់បាន ដែលខ្ញុំប៉ងពីមុនត្រូវរលាយបាត់រូប។ ខ្ញុំខ្វល់សព្វខ្ញុំខ្វល់គ្រប់ ខ្វល់ព្រោះមិនដឹងថា ឪពុកម្តាយគ្រួសារមានសុខទុក្ខយ៉ាងណា ខ្វល់ព្រោះស្តាយស្រុកមិនគួរធ្លាក់ដល់កម្រិតហ្នឹង។ ខ្ញុំមានស្ថានភាពដូចជាជនវិកលចរិតម្នាក់ ខ្ញុំខ្លាចសព្វខ្លាចគ្រប់ ខ្លាចមនុស្ស ខ្លាចមនុស្ស ខ្លាចសង្គម។ ខ្ញុំដែលជាមនុស្សធ្លាប់តែរួសរាយ ចូលចិត្តសប្បាយលេងសើច ខ្ញុំក្លាយទៅជាមនុស្សទុទិដ្ឋិនិយមស្អប់មនុស្ស ស្អប់សង្គម ស្អប់នយោបាយ ស្អប់អ្នកធ្វើនយោបាយ។ ខ្ញុំក្លាយទៅជាមនុស្សឯកោ ធ្លាក់លុងទៅក្នុងរណ្តៅអស់សង្ឃឹមមួយជ្រៅសែនជ្រៅ។ ពីដើមខ្ញុំធ្លាប់បើកឡានលឿនល្លេវៗ តាមមហាវិថីនានានៅក្រុងប៉ារីស ឥឡូវខ្ញុំក្លាយទៅជាមនុស្សខ្លាចឡាន ខ្លាចចង្កូតឡាន ខ្លាចដូចឈ្លូសចូលស្រុក។
ខ្ញុំ មិនបន្ទោសខ្លួន ហើយមិនស្តាយទេនូវមាតុភូមិវត្តន៍របស់ខ្ញុំ នាដើមឆ្នាំ១៩៦៧ ព្រោះខ្ញុំបានធ្វើទៅតាមឧត្តមគតិ ទៅតាមមនោសញ្ចេតនារបស់ខ្ញុំ ព្រោះខ្ញុំចង់យកចំណេះចេះដឹង ទៅបម្រើ និងជួយកសាងស្រុក។ តែខ្ញុំខឹងចិត្ត នឹកស្តាយជាទីបំផុតដោយចាញ់ឧបាយកលខ្មៅក្រខ្វក់បោកប្រាសឧត្បាត របស់ខ្មែរក្រហម។
អស់រយៈពេលយូរណាស់ ទម្រាំខ្មែរមានស្ថានភាពនឹងនរធម្មតាដូចពីដើម។
ដប់ ឆ្នាំក្រោយមក ខ្ញុំមានសំណាងបានត្រឡប់ទៅលេងភូមិកំណើតរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមានក្តីរំភើបក្តុបក្តួលក្នុងចិត្តជាខ្លាំង ព្រោះស្តាយអាណិតស្រុក ដែលពីដើមធ្លាប់តែសម្បូណ៌សប្បាយ ឥឡូវប្រែជាស្រពោន វេទនាតោកយ៉ាក។ ខ្ទមតូចៗ កណ្តេចកណ្តោចដុះរហង់តាមដងផ្លូវជាតិ ដែលដាច់ក្រហេងក្រហូងដោយអន្លើៗទៅហើយ ធ្វើឲ្យខ្ញុំនឹកទៅដល់អត្ថបទរបស់អ្នកនិពន្ធចិនដ៏ឆ្នើមម្នាក់ ឈ្មោះ «លូស៊ីន» ដែលបានពណ៌នារៀបរាប់ពីសន្តានចិត្តគាត់ នៅពេលបានឃើញទិដ្ឋភាពនៃភូមិកំណើតដូនតាជាថ្មីម្តងទៀត បន្ទាប់ពីបានចាកចេញទៅអស់រយៈ២០ឆ្នាំមក។ ចំណែកឯខ្លួនខ្ញុំវិញ ក៏មិនខុសពីចំណាប់អារម្មណ៍របស់គាត់ដែរ ខ្ញុំភ្ញាក់ស្លុតចិត្តជាខ្លាំង ព្រោះខ្ញុំមើលភូមិកំណើតលែងស្គាល់។ ភូមិដែលពីដើមធ្លាប់ស្អាតស្អំសប្បាយរីករាយ ឥឡូវក្លាយទៅជាក្រៀមក្រំ ស្វិតស្រពោន គ្មានព្រលឹង។ ភូមិខ្ញុំប្លែកខុសពីមុនឆ្ងាយណាស់ គេបានប្រែរូបទៅជាភូមិដីក្រហម ក្រហមទាំងផ្ទះ ក្រហមទាំងដើមឈើនៅសងខាងផ្លូវ ព្រោះថ្នល់ដែលធ្លាប់ចាក់ថ្មក្រាលកៅស៊ូរលោងស្រិល ឥឡូវក្លាយទៅជាថ្នល់ចាក់ដីក្រហមហុយទ្រលោម។ ហួសចិត្ត! យើងហាមាត់និយាយលែងរួច!
រីឯ បងប្អូនគ្រួសារមិត្តភក្តិវិញ មួយចំនួនធំ ត្រូវបាត់បង់ជីវិតក្នុងសម័យក្រហមអស់ទៅហើយ ឯអ្នកដែលនៅសល់វិញ ខ្លះស្គមស្គាំង ខ្លះជ្រុះធ្មេញស្ទើរអស់ពីមាត់។ រួមផ្សំនឹងជីវភាពដុនដាបលំបាកវេទនាផង គេរស់ទាំងបារម្ភ ទាំងភិតភ័យ ទាំងអស់សង្ឃឹមផង គេក៏ក្លាយទៅជាមនុស្សចាស់ជាងអាយុ យើងមើលលែងចង់ស្គាល់។
ឱ! ខ្លែងឯកអើយ! ខំកាត់ពីនាយដល់អាយ សង្ឃឹមថា នឹងបានស្តាប់អ្នកជាថ្មីម្តងទៀត តែអនិច្ចា! មិនបានឮសំនៀងអ្នកទេ បែរទៅជាឮសំឡេងខ្សឹកខ្សួល-អួលទឹកភ្នែក រៀបរាប់អំពីទុក្ខសោក រៀបរាប់ពីទុក្ខសោក ពីការព្រាត់ប្រាសលំបាកវេទនាទៅវិញ! ខ្ញុំនិយាយលែងចេញ…
ឆ្នាំ ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីរបបកម្ពុជារលំរលាយទៅ ប្រជាជនមួយចំនួនផុសផុលនាំគ្នារាំច្រៀង នាំគ្នាស្រែកហូរកញ្ជៀវ គេសើចព្រោះជីវិតនៅគង់វង់ នឹងមានសេរីភាពឡើងវិញ! គេខំនាំគ្នារាំច្រៀងៗ ដើម្បីបំភ្លេចទុក្ខ! ដើម្បីរម្ងាប់ក្តីអស់សង្ឃឹម! ម្នាក់ៗអស់រលីងពីខ្លួន អស់ម៉ែអស់ឪ-អស់បងអស់ប្អូន-អស់លុយ-អស់ផ្ទះសម្បែង។ ប្រទេសខ្មែរដែលធ្លាប់តែសម្បូណ៌ ឥឡូវគេក្លាយទៅជាប្រទេសក្រជាងគេនៅក្នុងសកលលោកអ្វីៗក៏គ្មាន! អ្វីៗក៏អស់! គ្មានមធ្យោបាយផលិត! គ្មានថវិកា!
ពី សង្គម «បុរេប្រវិត្តសាស្រ្ត» មក «សម័យទំនើប» វាខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់ហៅមិនឮ! ពី«ចបកាប់-រទេះគោមកសម័យកុំព្យូទ័រ» យើងត្រូវឆ្លងជ្រោះជ្រលងមួយជ្រៅសែនជ្រៅឆ្ងាយសន្លឹម។ បើយើងហ៊ានលោកផ្លោះឲ្យទៅតាមទាន់គេភ្លាមៗ ដោយមិនឈរលើសមត្ថភាពផ្ទាល់របស់យើងទេ យើងប្រាកដជាជួបប្រទះនឹងបញ្ហាសង្គមមួយធំមហិមា ពិបាកដោះស្រាយ ជំពាក់គេវ័ណ្ឌកដោយខានមិនបាន ហើយប្រជាជនមួយចំនួនធំនឹងត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងទុគ៌តភាព មិនងាយនឹងស្តារ! រីឯសាមគ្គីភាព ភាតរភាព ក៏កាន់តែវិនាសហោចទៅៗប្រគល់តំណែងទៅឲ្យ«អធិរាជដុល្លារ»មកគ្រប់ គ្រងដណ្តប់លើសង្គមខ្មែរ ជំនួសវិញ!
នេះហើយដែល«របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យមហាអស្ចារ្យ» បានបន្សល់ទុកឲ្យខ្មែរយើង៖
-យើងខូចខាត បាត់បង់អស់ ! អស់ស្រុក អស់ស្រែ! អស់ជីវិត!
-យើងទាំងអស់គ្នាបាត់មោទនភាព ! បាត់ក្តីសង្ឃឹម! បាត់សុភមង្គល!
-ប្រជាជនបាត់សុវត្ថិភាព! បាត់សម្រស់! បាត់ក្តីសប្បាយក្នុងជីវិត!
- ប្រជាជនបាត់ព្រលឹង! បាត់កិត្តិយស! បាត់ភាពថ្កុំថ្កើង!
ឱ! ខ្លែងឯកអើយ! ថ្ងៃណា អ្នកនឹងច្រៀងឡើងវិញ!
[...]
ដក ស្រង់ ទំព័រទី៣២៦ ដល់៣៣១, ពីសៀវភៅ «ខ្លែងឯកអើយ! ថ្ងៃណា អ្នកនឹងច្រៀងឡើងវិញ!» របស់អ្នកនិពន្ធ ជា ហួ, គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ អង្គរ, ឆ្នាំ២០១១ ។
ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិក្រុងបាងកក
ថ្ងៃទី២៣កក្កដា១៩៧៩វេលាម៉ោង៩យប់!
ពិត មែនតែយប់យន់បន្តិចទៅហើយក្តីអំពូលអគ្គីសនីនៅតែជះពន្លឺភ្លឹ ចិញ្ចាចឥតថយថាមពលឡើយ។សភាពអ៊ូអរនៃបុគ្គលិកផងអ្នកលក់ដូរផង រួមជាមួយអ្នកដំណើរដែលដើរខ្វាត់ខ្វែងចុះឡើងព្រោងព្រាតធ្វើឲ្យ បរិយាកាសនៃរាត្រីកាលនារដូវវស្សានេះរិតតែស្អុះស្អាប់មួយកំរិត ថែមឡើងទៀត។
ដោយឡែក នៅឯជ្រុងម្ខាងណោះជនមួយក្រុមប្រមាណពីររយរូបហាក់ដូចជាមិនអើ ពើឬរីករាយនឹងទិដ្ឋភាពខាងលើនេះទេ។ ទឹកមុខស្រពាប់ស្រពោនក្រៀមក្រោះរបស់គេបញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា គេមានបង្កប់នូវទុក្ខមួយយ៉ាងធំនៅក្នុងខ្លួន។
នេះ ហើយជនភៀសខ្លួនខ្មែរដែលទើបនឹងរើបំរះងើបចេញរួចពីរណ្តៅនរក ក្រហម» ហើយមានសំណាងបានត្រូវគេជ្រើសរើសឲ្យទៅនៅជ្រកកោនឯប្រទេសទីបី។ ក្រុមនេះនៅឆ្ងាយដាច់ពីគេពីឯង ខ្លះឈរ ខ្លះអង្គុយលើកៅអី ខ្លះទៀតអង្គុយចោងហោង ឱបបង្វេច
ទន្ទឹង រង់ចាំពេលគេហៅឈ្មោះឡើងយន្តហោះ។ យើងគ្មានរបស់អ្វីយកទៅឲ្យគេត្រួតពិនិត្យដូចអ្នកដំណើរឯទៀតៗទេ ព្រោះក្នុងខ្លួនយើងម្នាក់ៗ វាអស់រលីងទៅហើយ សល់តែកូនសម្ពាធតូចមួយប៉ុណ្ណោះ។ តាមការពិតគ្មានរបស់អ្វីធំដុំមានតម្លៃនៅក្នុងនោះទេ តែវាជាកម្មសិទ្ធិដ៏ថ្លៃថ្លាមិនអាចកាត់តម្លៃបាន ជាកម្មសិទ្ធិដែលយើងខំរក្សាទុកយូរមកហើយ ជាកម្មសិទ្ធិដែលធ្លាប់កំសត់កម្រជាមូយគ្នាតាំងពីក្នុងព្រៃមក ម្លេះ។
ពីរបីថ្ងៃ មុននេះ ក្រុមកាកបាទក្រហមនិងអង្គការមនុស្សធម៌អន្តរជាតិបាននាំយក សំលៀកបំពាក់ខ្លះចាស់ខ្លះថ្មីមកចែកឲ្យយើងព្រោះថា អាវខ្មៅចាស់ៗដែលពោរពេញទៅដោយបំណះនិងពុកដោយអន្លើៗទៅហើយនោះ មិនគួរបើជាមើលទេ។ បានស្លៀកពាក់ខោអាវថ្មីភ្លាម យើងក៏បានប្រែក្លាយទៅជាមនុស្សម្នាដូចពីដើមច្រឡំនឹងគេនឹងឯង ដែរ។
ពេលដែលខ្ញុំ លើកយកសំលៀកបំពាក់អស់ទាំងនេះមកពាក់ជាលើកដំបូង ខ្ញុំស្លុតចិត្តអួលដើមកនិយាយលែងចេញ។ ខ្ញុំខ្មាសខ្លូនឯង ! ខ្មាសអ្វីៗគ្រប់សព្វ ! ខ្មាសធម្មជាតិ ! ខ្មាសព្រហ្មលិខិត ! ។ ខ្ញុំអាសូរខ្លួនមិនគួរណាធ្លាក់ខ្លួនដល់កម្រិតនេះសោះ។ ! ពីបញ្ញាជនប្រកបដោយអនាគតត្រចះត្រចង់ ខ្មែរក្រហមបានធ្វើខ្លួនខ្ញុំឲ្យក្លាយទៅជាអ្នកសុំទាន។! ខ្ញុំសុំទានគេមិនត្រឹមតែខោអាវ ខ្ញុំសុំរហូតដល់ដីគេនៅ! សុំមេឃគេជ្រក!
…ព្រោះតែចង់រស់!
តើ នរណាអាចប៉ាន់ប្រមាណបាន? ប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗមុននេះសោះ ខ្ញុំចងក្រវាត់ក ពាក់អាវធំដើរលេងយ៉ាងរំភើយនៅតាមដងមហាវិថី«Champs-Elysées»នា ក្រុងប៉ារីស។ ឥឡូវសល់អី? ខ្ញុំអស់រលីង! អស់ទាំងខោ អស់ទាំងកិត្តិយស ! អស់ទាំងមោទនភាពរបស់ខ្ញុំ! មិនតែប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំត្រូវឃ្លាតពីមាតុភូមិជាទីស្នេហា ! ព្រាត់បា្រសឪពុកម្តាយជា ទីស្រឡាញ់ ព្រាត់ក្រុមគ្រួសារញាតិផៅសន្តាន ! ព្រាត់សព្វព្រាត់គ្រប់ !
ឱ! បដិវត្តន៏អធនអើយ!ស្មានមិនដល់សោះថាអ្នកសាហាវដូច្នេះ! អ្នកសាហាវជាងព្រហ្មលិខិតទៅទៀត!
ក្នុង ចំណោមពួកយើង ពុំសូវមានបញ្ញាជនទេ។ ភាគច្រើនៗតែ ពូមីងចាស់ៗ មីងមេម៉ាយដែលមានកូនច្រើននិងកុមារកំព្រាមួយចំនួនមកពីជនបទ។ កុមារខ្លះស្រែកយំទារចំណី។ តើឲ្យម្តាយទៅរកឯណាបាន បើគ្មានមួយរៀលក្នុងហោប៉ៅផង? គឺមានតែទឹកមាត់សំរាប់លេបនិងកែវភ្នែកមួយគូសម្លឹងភ្លៀកៗទៅលើ នំនែកផ្លែឈើដែលគេតាំងនៅ លើរានតែប៉ុណ្ណោះ។ មីងខ្លះបំបៅកូន ខ្លះទៀតអង្គុយឱបបង្វេច ហាក់ ដូចជាខ្លាចបាត់បង់នូវកម្មសិទ្ធិដ៏ថ្លៃថ្លានេះ។ ខ្លះទៀតឈរធ្មឹងដូចរូប ចម្លាក់ ទាល់តែឮស្នូរដកដង្ហើមធំយូរៗម្តង ទើបដឹងថាគេនៅរស់រានមាន ជីវិតនៅឡើយ ។ ចក្ខុគេទាំងគូ ស្ងួតស្រពោនក្រៀមក្រោះ គឺជាចក្ខុដែលលែងមានទឹកភ្នែកហូរមកទៀតព្រោះវាបានបង្ហូរច្រើន ជ្រុលទៅហើយក្នុងមួយរយៈកាលកន្លងទៅនេះ។ អ្នកខ្លះទៀតខំឈរសម្លឹងរកមើល នឹកសង្ឃឹមក្នុងចិត្តថា ក្រែងបានវិលមកជួបគ្នាវិញ ខ្លះប្តី ខ្លះប្រពន្ធ ខ្លះកូនចៅ ដែលបានព្រាត់ប្រាស ពុំដឹងទៅដល់ទីណា ពុំដឹងជាស្លាប់ ឬនៅមានជីវិត។ យុវជនខ្លះខំនិយាយបន្លប់កំប្លែងលេងសើចដែរ តែ សំណើចរបស់គេ ទោះជាខំប្រឹងយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅតែបង្កប់នូវ ភាពសោកសៅជៀសមិនផុត។ តើឲ្យគេបំភ្លេចម្តេចបាន បើសោកនាដកម្មដ៏ជូរចត់ ពោរពេញទៅដោយអំពើព្រៃផ្សៃអមនុស្សធម៌ស្ថិតនៅថ្មីៗនេះសោះ? ដោយសារតែកំហឹងនៅក្តៅងំក្នុងចិត្តពេកទៅ អ្នកខ្លះហ៊ានរហូតដល់ស្បថថា «ឈប់ជាន់ដីខ្មែរទៀតហើយ» ។ គេហ៊ានពោលដូច្នេះ ព្រោះគេឆ្អែតចិត្ត ព្រោះជីវិតរបស់គេលែងមានន័យដូចមុនទៀតហើយអ្វីៗបាត់អស់ បាត់ស្រុក-បាត់ស្រែ-បាត់ម៉ែ-បាត់ឪ-បាត់ផៅសន្តាន សល់តែសំបកខ្លួន រស់នៅតែលតោលឯកោម្នាក់ឯងក្នុងវដ្តសង្សារ…
ថ្វី ត្បិតតែយើងដឹងច្បាស់ថា យើងមានសិទ្ធិចេញទៅនៅប្រទេស ទីបី ហើយគេឈប់បញ្ជូនយើងឲ្យទៅនៅក្នុងព្រៃទៀតហើយក្តីក៏យើងនៅតែមាន ក្តីបារម្ភជាប់មិនដាច់។ យើងមិនដឹងថាតើអនាគតរបស់យើងនឹងវិវត្តន៏ទៅយ៉ាងណា ? តើយើងអាចទ្រាំទ្ររស់នៅស្រុកគេបានឬទេ បើយើងមិនចេះភាសានិងមិនស្គាល់ទំនៀមទំលាប់គេផង ? តើយើង អាចមានភ័ព្វ បានវិលមកជួបជុំគ្រួសារមកជាន់ទឹកដីកំណើតសាជាថ្មី ម្តងទៀតឬទេ ?
គឺសុទ្ធតែសំណួរដែលយើងមិនអាចដោះស្រាយបាន!
ជាសំណួរដែលធ្វើឲ្យយើងរិតតែចំបែងចិត្ត!
ដូច ជាពូម្នាក់ ក្រោយពីបានទៅដល់ស្រុកគេមួយរយៈមកបានពោលប្រាប់ខ្ញុំថា៖ « …ក្មួយអើយ ! មកដល់ស្រុកគេនេះ ពូក្លាយខ្លួនទៅ ជាមនុស្ស ថ្លង់-គ-ខ្វាក់ ទៅហើយ។ ថ្លង់ព្រោះគេនិយាយមក យើងស្តាប់ គេមិនបាន គ ព្រោះនិយាយទៅគេៗមិនយល់ ខ្វាក់ ព្រោះមើលមិន យល់ មិនដឹងគេសរសេរថាដូចម្តេច…
អូ៎ ! នុ៎ះហ្ន៎ ជនភៀសខ្លួនខ្មែរ !
ខ្ញុំ ចាំខ្ញុំចាំមិនភ្លេចទេនូវក្រសែភ្នែករាប់សិបដែលផ្តោតមកលើ ពួកយើង ដោយអាការៈភ្ញាក់ផង ឆ្ងល់ផង អាសូរផង។ ខ្ញុំមិនហ៊ានសម្លឹងមើលទៅគេវិញទេ។ ខ្ញុំឱនក្បាល ទម្លាក់មុខចុះ ! មែន ខ្ញុំឱនក្បាល ! ខ្ញុំឱនក្បាល ព្រោះខ្ញុំខ្មាស ! ខ្មាសព្រោះធ្លាក់ខ្លួនទៅជាជនភៀសខ្លួនគ្មានទីជម្រក ខ្មាសព្រោះសុំមេឃគេជ្រក ! ដប់ឆ្នាំមុន ខ្ញុំធ្លាប់បានធ្វើដំណើរទៅ ទ្វីបអឺរ៉ុបម្តងរួចមកហើយ តែកាលណោះ ខ្ញុំទៅ ដោយមានទិសដៅ ច្បាស់លាស់ ខ្ញុំទៅក្នុងនាមជានិស្សិតដែលបានទទួលអាហារូបករណ៏ ពី រដ្ឋាភិបាលបារាំង ឲ្យទៅបន្តវិជ្ជានៅប្រទេសគេ។ តែអនិច្ចា ! ពេលនេះ ខ្ញុំឃ្លាតពីមាតុភូមិ ក្នុងថានៈ ជាជនភៀសខ្លួន។ ខ្ញុំចាកចោលស្រុកទេស ចាកគ្រួសារលើកនេះ ទាំងបង្ខំចិត្ត ទាំងទឹកភ្នែក ទាំងទុក្ខសោកសៅ ដើម្បីរត់ជៀសឲ្យផុតពី«ក្រញាំមច្ចុរាជក្រហម»ឃោរឃៅដែលតែងតែគំរាម កំហែងជីវិតជាប្រចាំ ក្នុងរយៈកាលប៉ុន្នានឆ្នាំកន្លងទៅនេះនៅក្នុង ព្រៃ ។
ខ្ញុំ ចាកចេញទាំងអស់សង្ឈឹម ព្រោះមិនដឹងថ្ងៃណាបានវិលមក ជួបជុំវង្សត្រកូល មិនដឹងថ្ងៃណាបានវិលមកជាន់ដីកំណើតជាថ្មីម្តង ទៀត។ គឺគិតដល់រឿងអស់ទាំងនេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំកាន់តែលំបាក ក្នុងចិត្តទ្វេឡើងទៀត។
ម៉ោង ១២ អាធ្រាត ជាពេលដែលត្រូវចេញដំណើរ។ រថយន្តពីរ គ្រឿងធំៗ បានមកដឹកជញ្ជូនពួកយើង យកទៅដល់ជណ្តើរយន្តហោះ តែម្តង។ គឹយន្តហោះដែលរដ្ឋាភិបាលស្វីសជួលជាពិសេស សម្រាប់មក យកយើងទៅនៅស្រុកគេ។ បងប្អូនយើងមួយចំនួនធំ គ្នាមិនដែលបាន ដឹង មិនដែលបានស្គាល់ប្រទេសនេះទេ។ មួយភាគតូច គ្រាន់តែដឹងថា ប្រទេសនេះស្ថិតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ជាប្រទេសមួយដែលមានឈ្មោះល្បីខាង ផលិតនាឡិកាថ្លៃៗ មានគុណភាពល្អប្រណិតតែប៉ុណ្ណោះ។
ខ្ញុំ អង្គុយនៅជួរមុខគេ ជាមួយកុមារកំព្រាបីរូប អាយុ ៧-៩ នឹង ១១ឆ្នាំ។ គេបានមកដល់ទីនេះ គឺដោយសារតែបានមាមីងរបស់គេជួយ ទំនុកបំរុង។ ខ្ញុំបានស្គាល់គ្រួសារនេះ នៅក្នុងជំរំមួយនាព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ។
ពេល ដែលយើងរកកន្លែងអង្គុយបានគ្រប់ៗគ្នាមក នារីដែលជា បុគ្គលិកយន្តហោះបានហុចមីក្រូមួយមកឲ្យខ្ញុំ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំជួយបកប្រែ ពន្យល់ពីវិធានការណ៏មួយចំនួនដែលទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាសន្តិសុខនៅ
លើយន្តហោះ។
ក្រោយ ដែលយន្តហោះបើកបានមួយរយៈមក ពហុនិចារក៏ចាប់ ចែកភោជនាហារជូនភ្ញៀវ។ តែម្ហូបរបស់គេប្លែកពីម្ហូបយើងឆ្ងាយណាស់ កុមារទាំងបី គ្នាហូបមិនសូវបានទេ ទោះជាក្រពះឃ្លានយ៉ាងណាក្តី។ មុន នឹងឡើងមក ខ្ញុំបានប្រាប់ពួកគេថា «បើឃើញពូធ្វើដូចម្តេច ឯងត្រូវធ្វើ តាមពូ »។ នៅពេលខ្ញុំទាញខ្សែក្រវាត់មកចងចង្កេះ គេក៏នាំគ្នាចងចង្កេះ ដែរ។ ខ្ញុំចាប់កាន់សមស្លាបព្រា គេក៏ធ្វើតាមបានដោយគ្មានបញ្ហា ។ តែ នៅពេលខ្ញុំហូប «ហ្រ្វូមាស» គេទាំងអស់គ្នាធ្វើមុខជូរ ព្រោះហ្រ្វូម៉ាស (fromage) ជាម្ហូបម៉្យាង ដែលផ្សំឡើងពីទឹកដោះគោ មានក្លិនប្រហាក់ប្រហែលនឹងប្រហុកខ្មែរដែរ។ គេគ្រវីក្បាលតតាត់ ហើយនាំគ្នាហុចមកឲ្យខ្ញុំទាំងអស់។ បីបួនឆ្នាំកន្លងមកហើយដែលខ្ញុំខានបានហូប ខ្ញុំខំទំពារវា ថ្នមៗ ដើម្បីក្រេបរសជាតិដ៏ឈ្ងុយ ប្រៀបដូចដែលយើងខានបានហូប ប្រហុកយូរថ្ងៃមកហើយដូច្នេះដែរ។ ភ្លាមនោះ ពហុនិចារបានជូនស្រា ទំពាំងបាយជូរមួយកែវថែមមកទៀត។ ពិតមែនតែខ្ញុំជាអ្នកមិនសូវនិយមស្រា តែដល់អត់យូរមកហើយ មួយក្រេបដំបូង វាជះក្លិនក្រអូប សាយពេញក្រអូមមាត់។ ខ្ញុំហាក់ដូចជាមានអារម្មណ៏ អណ្តែតអណ្តូង មួយរកថាមិនត្រូវ។ គឺនៅពេលនោះហើយ ដែលអារម្មណ៍ខ្ញុំនឹកទៅដល់ស្រាទំពាំងបាយជូរ មានតម្លៃបួនដបដែលខ្ញុំបានទៅទិញផ្ទាល់ ដល់ទី កន្លែងផលិត ឯភូមិ Beaunes (Bourgogne) ហើយដែលខ្ញុំយកទៅជូន គ្រួសារបារាំងមួយដែលបានរាប់អានខ្ញុំដូចជាកូនចៅគាត់ដែរ នៅពេល ខ្ញុំទៅជម្រាបលាគាត់ត្រឡប់មកស្រុកវិញ ក្រោយពីបានបញ្ចប់ការសិក្សា រួចមកនៅឆ្នាំ១៩៧៥។ ពេលនោះ ប៉ាប៉ា «ប៊ីណា» បានពោលឡើងថា៖ «ស្រាដ៏មានតម្លៃនេះ យើងមិនទាន់បើកហូបទេ យើងយកវាទៅទុកក្នុង cave (បន្ទប់ក្រោមដី) សិន ចាំឯងត្រឡប់មកលើកទីពីរ សឹមយើងគោះ កែវជាមួយគ្នា» ។ ខ្ញុំអស់សំណើច ហើយឆ្លើយទៅគាត់វិញថា ខ្ញុំប្រហែលជាគ្មានសំណាងបានត្រឡប់មកជាលើកទីពីរទៀតទេ ព្រោះម៉្យាងស្រុក យើងទាំងពីរគ្មានទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយគ្នា ហើយម៉្យាងទៀត នៅ ក្នុងសង្គមថ្មី គេមិនបណ្តោយឲ្យយើងដើរលេងរហេតរហូតដូចប្រទេស សេរីទេ។
តែនរណាអាចប៉ាន់ប្រមាណបានថា សភាពការណ៍វាវិវត្តន៏ទៅ
លឿនយ៉ាងដូច្នេះ ? ៥ ឆ្នាំក្រោយមក ខ្ញុំបានទៅលេងនឹងគាត់ម្តងទៀត តែអនិច្ចា គាត់បានចែកឋានទៅហើយ ដោយជរាពាធ។
នៅ លើយន្តហោះដែលកំពុងបោះពួយលឿនស្លេវ ឆ្ពោះទៅមុខ នឹកដល់រឿងនេះឡើង ខ្សែជីវិតរបស់ខ្ញុំ ក៏បានលេចត្រដែតប្រដេញគ្នា ធ្លាយធ្លោហូរចេញ ជាប់គ្នារដឹកនៅក្នុងអារម្មណ៍របស់ខ្ញុំលាយឡំនឹង ដុំពពកធំៗដែលកំពុងតែរសាត់ឆ្ងាយទៅៗ លើដែននភាល័យដ៏ធំល្វឹងល្វើយកាត់លំហមេឃាខៀវស្រងាត់ មេឃានៃសុភមង្គលថ្មី ! មេឃានៃ សេរីភាពថ្មី ! មេឃានៃក្តីសង្ឃឹមថ្មី ! …
ចំណាប់អារម្មណ៍របស់ខ្ញុំ៖
ឆ្នាំ២០០៧ លោកខូតារាឬទិ្ឋ ប្រធានសមាគមអក្សរសិល្ប៍នូហាចបានអញ្ជើញខ្ញុំឲ្យចែករំលែកបទពិសោធន៍របស់ខ្ញុំក្នុងការនិពន្ឋនៅក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលការនិពន្ឋប្រលោមលោក ក្រោយពីសិក្ខាសាលាដែលបានរៀបចំដោយសមាគមអក្សរសិល្ប៍នូហាចសមាគមអ្នកសាបព្រោះ និងសមាគមអ្នកនិពន្ឋខ្មែរនៅបរទេសប្រចាំប្រទេសបារាំង។
ក្នុងចំណោមសិក្ខាកាមមួយក្រុមដែលមានចំនួនជិតម្ភៃនាក់ មានសិក្ខាកាមប្រមាណជាប្រាំឬប្រាំមួយនាក់បាននាំគ្នាមកជួបសំណេះសំណាលជាមួយខ្ញុំដល់ផ្ទះ។
នៅក្នុងចំណោមសិក្ខាកាមមួយចំនួននេះ សុខ ចាន់ផល ជាយុវជនម្នាក់ដូចជាយុវជនយុវតីមួយក្រុមនេះដែរមានការគោរពខ្ញុំដែលជា អ្នកនិពន្ឋចាស់ទុំរៀមច្បងមួយរូប។ ឆ្នាំបន្ទាប់មកទៀត សុខ ចាន់ផលបានយករឿងរបស់គេមួយក្បាលដែលមានចំណងជើងថា«កំណប់»មកឲ្យខ្ញុំ។ ជាកម្រងរឿងខ្លីៗដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំអានបណ្តើរសរសើរទេពកោសល្លរបស់យុវអ្នកនិពន្ឋនេះបណ្តើរ។ ដោយយល់ថាកម្រងរឿងខ្លីៗមានឧត្តមគតិ និងមានទស្សនវិជ្ជា ទើបខ្ញុំគិតថា មិនគួរទុកឲ្យរឿងដ៏ល្អៗនេះឲ្យស្ថិតនៅតែក្នុងទំព័រសៀវភៅទេ។ ខ្ញុំក៏បានយករឿងពីរគឺរឿង «កំណប់» និងរឿង«ចន្ទកក្តឹក»មកវិភាគផ្សាយតាមរលកអាកាសវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFIដោយមានអន្តរាគមន៍ពីសុខ ចាន់ផល។
ពេលវេលាកន្លងទៅមែន តែសុខ ចាន់ផលតែងតែរក្សាទំនាក់ទំនងល្អតាមអ៊ីម៊ែលជាមួយខ្ញុំ ហើយគេក៏មិនដែលភ្លេចទេនៅពេលណា គេផ្ញើចម្រៀងដែលគេបានតែងទៅឲ្យមិត្តភក្តិគេស្តាប់ គេក៏តែងតែផ្ញើមកខ្ញុំដែរ។ នៅពាក់កណ្តាលខែកុម្ភះឆ្នាំ២០១១ យុវអ្នកនិពន្ឋសុខ ចាន់ផលបានយករឿង«ខែរងា»ដែលទើបនិងចេញផ្សាយមកឲ្យខ្ញុំមួយក្បាលទៀតដល់ផ្ទះ។
ពេលអានរឿងនេះ ខ្ញុំភ្ញាក់ព្រើតនឹងទឹកដៃនិពន្ឋរបស់សុខចាន់ផលដែលរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង។ ជាយុវអ្នកនិពន្ឋម្នាក់សុភាពរាបសារមិនសូវនិយាយស្តីជាមួយខ្ញុំមែន ប៉ុន្តែក្នុងការនិពន្ឋរឿង គេសម្បូណ៍ពាក្យពេចន៍វាក្យសព្ទពិរោះប្លែក សម្បូណ៍គំនិតណាស់ និងជា អ្នកនិពន្ឋវៃឆ្លាត។ គេមានលក្ខណៈមួយទៀត គឺចេះធ្វើខ្លួនឲ្យទៅជាយុវអ្នកនិពន្ឋម្នាក់ក្នុងក្រសែភ្នែកអ្នកដទៃ។ ខ្ញុំជឿជាក់ថា សុខ ចាន់ផល ជាទំពាំងស្នងឬស្សី និងជាយុវអ្នកនិពន្ឋដ៏ល្បីមួយរូប ចាប់ពីពេលនេះតទៅ។ ខ្ញុំក៏សង្ឃឹមដែរថា សុខ ចាន់ផលនៅតែប្រកាន់ចរិយាសម្បត្តិល្អ សុភាពរាបសារដដែលមិនក្រអឺតក្រទម មិនវាយឬក ហើយមិនឈ្លក់នឹងជោគជ័យរបស់ខ្លួន។
អ្នកនិពន្ឋសុខ ចាន់ផលទើបតែបានចេញផ្សាយ
ប្រលោមលោកថ្មីមួយដែលមានចំណងជើងថា
«ខែរងា»។
ខ្យល់រាត្រីបក់ត្រសៀកៗរង់ចាំសូរ្យសែង។ ហេតុអ្វីយប់នេះមានរយៈពេលយូរខុសធម្មតាបែបនេះ? វាយូរព្រោះខ្ញុំដេកមិនលក់ និងព្រោះអារម្មណ៍ខ្ញុំអន្ទះសា ចង់ឲ្យឆាប់ដល់ថ្ងៃថ្មី ក្រែងលោអាចបានជួបមនុស្សដែលខ្ញុំនឹករឭក។ ថ្ងៃទី២៤ ផុតទៅ ផែនដីវិលដល់ថ្ងៃទី២៥ ប៉ុន្តែព្រះសុរិយានៅតែមិនព្រមរះសោះ។ ម៉ោង១ ម៉ោង២ ម៉ោង៣… ទើបខ្ញុំដេកលក់។
លុះបានដឹងខ្លួនកាលណា ទើបខ្ញុំស្រឡះក្នុងចិត្តថា ទោះជាខ្ញុំមិនរង់ចាំដោយតានតឹងយ៉ាងនេះ ក៏ព្រះអាទិត្យនៅតែមិនភ្លេចរះបំភ្លឺលោកាដែរ។ តើនេះគឺជាប្រស្នាបង្រៀនខ្ញុំឲ្យប្រកាន់ចិត្តស្ងប់ឬ? ទោះយ៉ាងណា តើស្នេហាអាចរង់ចាំដោយចិត្តស្ងប់ដូចគ្នាបានដែរទេ? តាំងចិត្តឲ្យទូលាយ គិតថា បើជាគូប្រាកដជាជួប ប៉ុន្តែទឹកចិត្តដែលកំពុងតែពុះកញ្ជ្រោលនោះ ស្មានថាងាយបញ្ឈប់ឬ?
ខ្ញុំជិះកង់ទៅរោងកុនរង់ចាំ ប្រភា ដោយពាំនាំចិត្តសង្ឃឹមថា នាងអាចមកជួបខ្ញុំតិចតួចបំផុត តែរស់ជាមនុស្សត្រូវតែមានសង្ឃឹម បើទោះជាក្តីសង្ឃឹមតិចតួច ក៏នៅតែជាក្តីសង្ឃឹមដែរ។ ទីកន្លែងដែលខ្ញុំអង្គុយរង់ចាំនាង មានមនុស្សច្រើនកកកុញ ប៉ុន្តែអារម្មណ៍ដែលរង់ចាំមនុស្សម្នាក់ បានប្រែក្លាយទីស្ថាននោះឲ្យល្ហល្ហេវ ស្ងាត់ជ្រងំ ដូចគ្មានមនុស្សម្នាក់សោះ។ គ្រានោះសំឡេងយានយន្តប្រៀបបាននឹងសំឡេងខ្យល់ សោតឯមនុស្សម្នាទាំងអស់ប្រៀបបាននឹងដើមរុក្ខជាតិ កំពុងតែឈររង់ចាំរូបប្រភា ជាមួយនឹងខ្ញុំ។
ខ្ញុំអង្គុយគងអន្ទាក់ខ្លាលើបង់ដ៏ត្រជាក់ស្រឹប ហើយបើកាលណាខ្យល់បក់ផាត់សក់ក្បាលខ្ញុំឲ្យប៉ើង អារម្មណ៍ស្រងេះស្រងោចក៏កើនទ្វេឡើង។ ប្រសិនបើគេឯងបានដឹងរឿងខ្ញុំ គេច្បាស់ជាយល់ថា ខ្ញុំជាប្រុសកម្សត់ស្នេហ៍ម្នាក់ហើយ។ ខ្ញុំរង់ចាំជួបមនុស្សស្រីម្នាក់ដោយដឹងច្បាស់ថា នាងមិនមក។ ស្នេហាខ្ញុំដូចជាការផ្សងព្រេងដោយគ្មានគោលដៅ។ ប៉ុន្តែទីបំផុតស្ថិតក្នុងអារម្មណ៍អស់សង្ឃឹមនោះ ហើយក៏នៅពេលដែលខ្ញុំក្រោកឈរប្រុងឈានជើងដើរចេញទៅហើយ ក៏ស្រាប់តែមានសំឡេងមួយរសាត់មកពីក្រោយខ្នងខ្ញុំ៖
-បង! បង! តើបងឈ្មោះកត្តិក មែនទេ?
-មែនហើយ!
-មានបងស្រីម្នាក់ ឲ្យខ្ញុំយកសំបុត្រនេះមកជូនបង!
អារម្មណ៍ខ្ញុំដឹងច្បាស់ថាជាសំបុត្ររបស់ ប្រភា ។ នាងពិតជាមិនដាច់ចិត្តពីខ្ញុំទេ។ ទោះបានត្រឹមសំបុត្រក៏គ្រប់គ្រាន់ណាស់ហើយ តែនាងនៅបានផ្ញើស្ករសូកូឡា ឲ្យខ្ញុំមួយប្រអប់ទៀត។ នេះហើយគឺជាអំណោយថ្ងៃបុណ្យណូអ៊ែលរបស់ខ្ញុំ។ ប្រភា មិនធ្វើឲ្យខ្ញុំខកបំណងឡើយ ព្រោះសូម្បីតែកូនក្មេង ដែលនាងប្រើឲ្យធ្វើជាទូតនាំសារនោះ ក៏មិនងាយស្រួលរើសបានដូចដែរ ព្រោះកាលឃើញភ្លាមៗស្មានតែជាម្រេញគង្វាលតើ!
អារម្មណ៍ខ្ញុំប្រែជាល្អវិញគ្រាន់តែមួយប៉ប្រិចភ្នែក ប៉ុន្តែរឿងអស្ចារ្យជាងនេះទៀតនោះ គឺនៅពេលខ្ញុំបើកសំបុត្ររបស់ប្រភា អាន៖
ថ្ងៃ៦កើត ខែបុស្ស ឆ្នាំចអដ្ឋស័ក ព.ស ២៥៥០
អរគុណចំពោះផ្កាត្របែកព្រៃរបស់លោកណាស់! ដឹងទេ? ពេលអានសំបុត្ររបស់លោក ខ្ញុំរំភើបជាងគេត្រង់កន្លែងដែលលោកសូមអង្វរខ្ញុំរាប់អាន ប៉ុន្តែអនុគ្រោះផង ព្រោះខ្ញុំដូចជានឹកមិនឃើញពីហេតុផលអ្វីឲ្យខ្ញុំទៅរាប់អានលោកសោះ។ មិនមែនគ្រាន់តែលោកសុំខ្ញុំរាប់អាន ខ្ញុំត្រូវរាប់អានលោកវិញនោះទេ។ កន្លងមកខ្ញុំរាប់អានមិត្ត គឺព្រោះខ្ញុំមានអារម្មណ៍ល្អចំពោះគេមុន មិនធ្លាប់រាប់អានព្រោះពាក្យគេអង្វរករឡើយ ហើយខ្ញុំក៏ដូចជាឆ្ងល់ណាស់ដែរ ថាតើលោកគិតយ៉ាងម៉េច បានជាចង់រាប់អានខ្ញុំម្ល៉េះ? បើគ្មានប្រយោជន៍ ក៏មនុស្សមិនតស៊ូធ្វើអ្វីមួយដែរ តើមែនទេ?
លោកថាជីវិតដូចសុបិន គួរតែឆ្លងកាត់រឿងឱ្យបានច្រើន ហើយឲ្យខ្ញុំសាកល្បងរាប់អានលោក ប៉ុន្តែតើលោកធ្លាប់ឮគេនិយាយថា ជីវិតមិនមែនជាការសាកល្បងដែរទេ? ឆាកជីវិតមានរយៈពេលខ្លីយ៉ាងនេះ មនុស្សមិនគួរចំណាយពេលធ្វើអ្វីឥតប្រយោជន៍សោះ។
អេ! គេថា ជីវិតមនុស្សដូចស្ករសូកូឡា អ៊ីចឹងញ៉ាំហើយ វិភាគផង ព្រោះវាជាជំនាញរបស់លោកហើយ។ (ទិញឱ្យវិញចុះ កុំឱ្យជំពាក់គុណ!) ខ្ញុំមិនបានទៅរោងកុនជួបទេ បើសិនណាត់ទៅឆ្លងបុណ្យណូអ៊ែល នៅគុកទួលស្លែង ប្រហែលជាខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍ជាង។
អូប៊ិះភ្លេច! តើកំពុងមានអារម្មណ៍យ៉ាងម៉េចដែរ? រមាស់ដៃណាស់ មែនទេ? ឆ្ងល់អត់? គឺនៅលើក្រដាសសំបុត្រនេះមានផ្ទុកសារធាតុរមាស់ម្យ៉ាង ដែលខ្ញុំខំដើររកទិញទម្រាំតែបាន។
-រមាស់ណាស់លោកអើយ!!! T_T
……………………………………………………………………………………………………………………………
យប់នេះស្ងាត់យ៉ាងចម្លែក ហើយធាតុអាកាសត្រជាក់ខុសធម្មតា គឺត្រជាក់ដល់បេះដូងរបស់ខ្ញុំ។ បេះដូងក៏ត្រជាក់ ដួងចិត្តក៏រងា វាធ្វើឱ្យខ្ញុំដឹងថា រងាកាយមិនស្មើរងាចិត្តឡើយ។ ចិត្តរបស់ខ្ញុំតាំងពីបានជួបរូប ប្រភា ក៏ប្រែក្លាយជាចិត្តមនុស្សម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលមិនមែនជាចិត្តរបស់ខ្ញុំកាលពីមុន។ វាប្រហែលជាចិត្តរបស់មនុស្សម្នាក់ ដែលងប់ងុលនឹងស្នេហា។ អារម្មណ៍ទាំងឡាយរបស់គេសុទ្ធតែកើតពីស្នេហា។ ទាំងសប្បាយ ទាំងទុក្ខសោក ក៏មិនអាចម្ចាស់ការលើខ្លួនឯងបាន។
ស្នេហាធ្វើឲ្យមនុស្សកែប្រែចរិត ពោលគឺកែប្រែពីមនុស្សឡប់រហូតក្លាយជាមនុស្សឆ្កួត។ ប្រភាសួរខ្ញុំថា ហេតុអ្វីក៏ខ្ញុំចង់រាប់អាននាងម្ល៉េះ? បើគ្មានប្រយោជន៍ក៏ខ្ញុំមិនធ្វើដែរ មែនទេ? តើឲ្យខ្ញុំឆ្លើយប្រាប់នាងថាម៉េច? ស្នេហាគឺជារឿងមួយដ៏ស៊ាំញ៉ាំ សូម្បីតែអ្នកមានស្នេហា ក៏មិនស្គាល់ស្នេហាខ្លួនឯងផង។ តើខ្ញុំស្រលាញ់ប្រភា ព្រោះខ្ញុំត្រូវការផលប្រយោជន៍ពីនាងឬ? ខ្ញុំមិនដឹងទេ! ខ្ញុំគ្រាន់តែដឹងថា ស្រលាញ់មនុស្សម្នាក់ គឺតែងចង់ឲ្យគេស្រលាញ់ខ្លួនវិញ។
- នៅលើលោកនេះ រឿងរ៉ាវដែលកើតឡើង មិនដូចចិត្តដែលប្រាថ្នាសោះ។ នាងខ្ញុំតែងសង្ឃឹមថា ខ្លួនឯងនឹងអាចធ្វើជាអ្នកអត្ថាធិប្បាយកម្មវិធី “សំឡេងរាត្រី” នេះឲ្យបានយូរអង្វែង ប៉ុន្តែ… នេះជារាត្រីចុងក្រោយ ដែលប្រិយមិត្តឮសំឡេងនាងខ្ញុំហើយ… ការផ្លាស់ប្តូរនេះ ប្រើរយៈពេលត្រឹមតែមួយប៉ប្រិចភ្នែកប៉ុណ្ណោះ! …អារម្មណ៍ខ្ញុំក្នុងខណៈនេះ បានត្រឹមតែដាស់តឿនខ្លួនឯងថា បើគ្មានការជួបក៏គ្មានការបែក បើគ្មានពេលចាប់ផ្តើមក៏គ្មានពេលបញ្ចប់។ រឿងអ្វីៗក៏សុទ្ធតែមានទីបញ្ចប់របស់វា… ប្រៀបដូចជាឆាកល្ខោន… ប្រៀបដូចជាជីវិតមនុស្ស…
វាយោត្រជាក់បក់បោកដួងចិត្ត អង្រួនបេះដូង បង្កើតជាព្យុះចិត្តអស់សង្ឃឹម ព្រោះតែសំឡេងដ៏ស្ងួត ប្រៀបដូចសមុទ្រស្ងប់ខ្យល់របស់ប្រភា។ សូរសៀងសំឡេងរបស់នាង បានបន្សាត់ចិត្តខ្នាន់ខ្នាញ់កាលពីព្រឹកមិញ ឲ្យរលាយសូន្យក្នុងស្បៃរាត្រី រួចជំនួសមកវិញតែដួងចិត្តស្រណោះស្រណោកគ្មានទីអវសាន។ កន្លងមកទោះបីខ្ញុំមិនបានជួបនាង ក៏គង់បានស្តាប់សំឡេង ប៉ុន្តែថ្ងៃក្រោយសូម្បីតែសំឡេងរបស់នាង ក៏ខ្ញុំមិនអាចឮផង តើមែនទេ? គិតឃើញយ៉ាងនេះ ខ្ញុំក៏ទូរស័ព្ទចូលកម្មវិធីរបស់នាង ចង់សួរនាងថា ហេតុអ្វីក៏នេះជារាត្រីចុងក្រោយ? តើនាងមានរឿងអ្វី? រួចក៏ឮសំឡេងរបស់នាង៖
-អាឡូ! ជម្រាបសួរ! …អាឡូ!
ខ្ញុំមិនហ៊ានឆ្លើយតបទៅនាងវិញសោះ។ អណ្ដាតហាក់ដូចជារឹងកំព្រឹស ក្រឡាស់មិនរួច បានត្រឹមតែខ្សឹកខ្សួលអួលបំពង់ក។
-ហេតុអ្វីក៏គ្មានមនុស្សនិយាយអ៊ីចឹង? …ដោយពេលវេលាដល់ទីបញ្ចប់ទៅហើយ នាងខ្ញុំ ប្រភា សូមគោរពលាប្រិយមិត្ត ជាមួយនឹងបទចម្រៀងចុងក្រោយ សំនៀងរបស់អ្នកនាង ម៉េង កែវពេជ្ជតា មានចំណងជើងថា “តំណក់ទឹកភ្នែក” ជូនពរប្រិយមិត្ត ជួបតែសេចក្តីសុខគ្រប់ទិវារាត្រី!
សំឡេងនិងរូបកាយរបស់ប្រភា ហាក់ដូចជាកំពុងរសាត់តាមខ្យល់ខែរងា ទៅឆ្ងាយសែនឆ្ងាយពីជីវិតខ្ញុំ។ មោទកភាពស្នេហាក៏កំពុងតែរលាយរូបតាមខ្យល់នោះទៅដែរ។ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា និស្ស័យដែលមានលើប្រភា នោះ ប្រហែលគ្រាន់តែជានិស្ស័យម្នាក់ឯង ឬក៏ជានិស្ស័យកម្ម សម្រាប់តែធ្វើឲ្យមនុស្សខូចចិត្តទេ។
ស្នេហារបស់ខ្ញុំចំពោះប្រភា មានរយៈពេលខ្លីណាស់ និងជាស្នេហាកើតចេញពីអារម្មណ៍ខ្ញុំតែម្នាក់ឯងទៀត។ តើវាប្រៀបដូចជាកាំជ្រួចដែលមានសន្ទុះខ្ទរខ្ទារ បញ្ចេញពន្លឺភ្លឺតែមួយភ្លែត ក៏ចាកចោលលំហមេឃឲ្យនៅទទេស្អាតឬ? មិនមែនទេ! ស្នេហាមួយនេះមិនចេះសាបសូន្យពីលំហចិត្តខ្ញុំឡើយ។ វាប្រាកដជាស្នេហាពិតនៅក្នុងជីវិតមនុស្សម្នាក់ ហើយក៏ជាស្នេហាដែលខ្ញុំមិនងាយនឹងរកឃើញដែរ។ តើមានមនុស្សប៉ុន្មាននាក់ ដែលអាចជួបស្នេហាពិតរបស់ខ្លួន? ខ្ញុំគិតថា ស្នេហាមួយនេះនឹងនៅតែជាស្នេហាពិតរបស់ខ្ញុំរៀងរហូតទៅ!
សំបុត្ររមាស់ និងស្ករសូកូឡា គឺជាវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដែលខ្ញុំអាចអង្គុយសម្លឹង នៅពេលដែលខ្ញុំនឹករឭកដល់ប្រភា…។
ប្រិយមិត្តអ្នកអានអាចរកជាវរឿង «រដូវរងា» នៅតាមបណ្ណាគារផ្សេងៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ចំណងជើងសៀវភៅរបស់អ្នកនិពន្ឋសុខ ចាន់ផលដែលបានចេញផ្សាយ៖
១. ចង្កៀងនិទានរឿងខ្មោច
២. កំណត់ហេតុស្នេហ៍
៣. ស្នេហាសុភាពបុរស
៤. ខែរងា
សៀវភៅទាំងអស់នេះ ដាក់លក់នៅតាមបណ្ណាគារ និងតូបសៀវភៅនានា ក្នុងក្រុងភ្នំពេញ និងតាមខេត្ត។ រឿង «ខែរងា» ជា អក្សរសិល្ប៍ទំនើបមួយ។ អក្សរសិល្ប៍បែបនេះគួរតែចាប់ផ្តើមពីឥឡូវនេះទៅ តាមរយៈស្នាដៃរបស់យុវអ្នកនិពន្ឋខែ្មរក្នុងសម័យINTERNET អាំងទែរនែត( អានតាមបារាំង) ឬអ៊ិនធើនែត(អានតាមអង់គ្លេស)។
យុវអ្នកនិពន្ឋ សុខ ចាន់ផលសូមលាតត្រដាងខ្សែជីវិតដ៍កំសត់របស់ខ្លួនមុនពេលក្លាយជា អ្នកនិពន្ឋដែលមានសេចក្តីទាំងស្រុងខាងក្រោមនេះ៖
ខ្ញុំរស់នៅក្នុងផ្ទះខ្ពស់ពីដីប្រហែលមួយម៉ែត្រ ដំបូលប្រក់អៀនប៉ាន់ធ្លុះ ជញ្ជាំងផ្ទះជាបន្ទះឈើចាស់ៗកាន់ស្លែពណ៌បៃតង។ នៅខាងក្រោយផ្ទះនោះមានផ្ទះបាយតូចមួយ ហើយមានដើមព្នៅមួយដើមឈរក្បែរ។ នោះជាផ្ទះយាយតារបស់ខ្ញុំ តែមិនចាំថាគ្រួសារយើងមានគ្នាប៉ុន្មាននាក់ទេ គ្រាន់តែនឹកឃើញពីតុទាបមួយដែលយើងអង្គុយទទួលទានបាយជុំគ្នានា ពេលយប់ ដោយដាក់ចង្កៀងប្រេងកាតមួយនៅចំកណ្ដាល។ រាល់យប់ខ្ញុំដេកក្នុងមុងក្បែរយាយនៅកណ្ដាលផ្ទះ ហើយមានយប់មួយនោះម្ដាយខ្ញុំមកលេងផ្ទះ និងបានទិញកូនឡានតូចមួយមកផ្ញើខ្ញុំ…
ទាំងនេះជាពិភពលោកដំបូងដែលខ្ញុំចាំបាន។ ខ្ញុំដើរទៅងូតទឹកទន្លេ និងដើរទៅរៀននៅសាលាបឋមសិក្សាដែលមានចម្ងាយប្រហែលមួយគីឡូម៉ែត្រពី ផ្ទះ។ ខ្ញុំចូលរៀនពេលអាយុប្រាំពីរឆ្នាំ នៅសាលាបឋមសិក្សាសំបួរមាស«ក» ។ ក្មេងៗរៀនជាមួយខ្ញុំចូលចិត្តធ្វើបាបខ្ញុំណាស់។ ពួកគេដណ្ដើមនំខ្ញុំស៊ី យកលុយខ្ញុំ បោះសៀវភៅខ្ញុំចោលទៅក្រៅថ្នាក់ ហើយវ៉ៃខ្ញុំឱ្យយំទៀត។ ខ្ញុំខ្លាចអ្នកគ្រូ ខ្លាចសាលារៀន ហើយក៏អត់ទៅរៀនអស់ប៉ុន្មានថ្ងៃ។ ដល់អ្នកផ្ទះបង្ខំឱ្យទៅរៀនវិញ ខ្ញុំត្រូវគ្រូហៅឱ្យឈរពីមុខក្ដារខៀន និងហៅសិស្សទាំងអស់មកវ៉ៃខ្ញុំម្ដងម្នាក់ៗ ឱ្យគ្រប់មួយរយរំពាត់ ជាការពិន័យខ្ញុំដែលគេចរៀនយូរថ្ងៃ។ ពេលសិស្សទាំងនោះកំពុងវ៉ៃខ្ញុំ ខ្ញុំក៏ស្រែកយំ ធ្វើឱ្យពួកគេឈប់វ៉ៃ ហើយចាប់ពីថ្ងៃនោះខ្ញុំក៏ឈប់ទៅរៀន។ នឹកឃើញរឿងនោះ ខ្ញុំប្រហែលមិនមែនជាក្មេងគួរឱ្យស្រលាញ់ទេ ព្រោះសូម្បីតែនៅផ្ទះក៏តាខ្ញុំតែងតែសម្លុតខ្ញុំគួរឱ្យខ្លាច ឯពូខ្ញុំវិញក៏តែងតែរករឿងធ្វើបាបខ្ញុំ។ ហេតុនេះខ្ញុំតែងសម្លឹងមើលមេឃ មើលភ្លៀង ដូចខំស្វែងរកអ្នកណាម្នាក់ដែលព្រមស្រលាញ់ការពារខ្ញុំ។
ខ្ញុំជាក្មេងកំព្រាឪពុក តែខ្ញុំមិនដែលហ៊ានសួររកឪពុកខ្ញុំទេ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលខួរក្បាលចាប់ផ្ដើមចេះគិត ត្រចៀកចេះស្ដាប់យល់ភាសាមនុស្ស ខ្ញុំក៏បានដឹងពីប្រវត្តិខ្លួនឯងតាមអ្នកជិតខាង។ ម្ដាយឪពុកខ្ញុំបានលែងលះគ្នាតាំងពីខ្ញុំមិនទាន់កើតម្ល៉េះ ហើយចាស់ៗក្នុងភូមិចេះតែសួរខ្ញុំថា តើខ្ញុំចង់ឱ្យគាត់ជូនទៅលេងឪពុកខ្ញុំឬអត់? ខ្ញុំមិនសូវចាប់អារម្មណ៍ពីរឿងជួបឪពុកទេ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃមួយនោះខ្ញុំដើរកាន់បង្គីទៅធ្វើពលកម្មនៅសាលា ក៏ឃើញឪពុកខ្ញុំជិះកង់ស្រែកហៅខ្ញុំ។ គាត់សួរឈ្មោះខ្ញុំ និងហុចលុយឱ្យខ្ញុំ តែខ្ញុំភ័យក៏រត់គេចពីគាត់។ ម្ដាយខ្ញុំវិញតែងតែទៅរកស៊ីនៅខេត្តឆ្ងាយៗ ស្ទើរតែខ្ញុំចំណាំមុខគាត់មិនបាន។ ឱ្យតែឮថាគាត់មកលេងផ្ទះ ខ្ញុំក៏រត់យ៉ាងលឿនមកផ្ទះក្នុងអារម្មណ៍ចង់ឃើញមុខម៉ែ។ ពាក្យ«ម៉ែ»មានឥទ្ធិពលណាស់ក្នុងអារម្មណ៍ក្មេងៗ ព្រោះគ្រប់ពេលខ្ញុំតូចចិត្តនឹងមនុស្សជុំវិញខ្លួនដែលមិន ស្រលាញ់ខ្ញុំ ខ្ញុំក៏លួងខ្លួនឯងថា ខ្ញុំនៅមានម៉ែម្នាក់នឹងគេដែរ។ ខ្ញុំសម្លឹងមុខម៉ែដោយលួចលាក់ ដើម្បីចំណាំមុខគាត់។ ម្ដាយកូនយើងមិនសូវស្និទ្ធស្នាលនឹងគ្នាទេ តែពេលដឹងថា គាត់ជាម្ដាយរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍កក់ក្ដៅណាស់។
ទីកន្លែងកំណើតរបស់ខ្ញុំ គឺ ភូមិសំបួរមាស«ក» ឃុំពាមជីកង ស្រុងកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម។ ពេលណាម្ដាយខ្ញុំមកលេងស្រុកម្ដងៗ ញាតិជិតខាងតែងតែខ្សឹបប្រាប់ម្ដាយខ្ញុំថា អ្នកផ្ទះធ្វើបាបខ្ញុំណាស់ គួរតែគាត់យកខ្ញុំដើរតាមវិញ។ កាលណោះខ្ញុំអាយុប្រាំបួនឆ្នាំ ទើបតែចូលកងថ្នាក់ទីពីរ ក៏បានចាកចេញពីស្រុកកំណើត ទៅកាន់ខេត្តបាត់ដំបងជាមួយម៉ែ។ ព្រោះសុខភាពខ្ញុំខ្សោយ ពេលជិះឡានឆ្លងខេត្តនោះ ខ្ញុំពុលឡាន ក្អួតតាមផ្លូវរហូត។ ទៅដល់បាត់ដំបង ម៉ែនាំខ្ញុំទៅរស់នៅជាមួយសាច់ញាតិខាងឪពុកគាត់ រួចក៏ទៅស៊ីឈ្នួលនៅផ្ទះអ្នកលក់បាយម្នាក់។ គ្រានោះដែរ ខ្ញុំក៏ក្លាយជាក្មេងទូលនំលក់នៅតាមផ្សារ ប៉ុន្តែរស់នៅខេត្តនោះបានមួយរយៈ ម៉ែក៏បាននាំខ្ញុំទៅរស់នៅខេត្តរតនៈគីរីម្ដង។ ការធ្វើដំណើរលើកនោះ គឺត្រូវដេកផ្លូវនៅខេត្តស្ទឹងត្រែងមួយយប់។ ឡានដែលដឹកអ្នកដំណើរនោះខ្ពស់ៗណាស់ ហើយអត់មានដំបូលទេ ពេលមេឃភ្លៀងក៏នាំគ្នាលាតង់មកបាំង។ ឡានបើកកាត់ផ្លូវព្រៃទាំងយប់ រួចក៏ឮស្នូរកាំភ្លើងផ្ទុះ។ ពួកយើងបានជួបចោរព្រៃពីរលើក ប៉ុន្តែគេថាចោរព្រៃទាំងនោះស្លូតៗ ព្រោះគ្រាន់តែទារលុយ និងគ្រឿងអលង្ការប៉ុណ្ណោះ មិនបានធ្វើបាប ឬសម្លាប់មនុស្សឡើយ។
ទៅដល់រតនៈគីរីដំបូង ម៉ែបានធ្វើការក្នុងហាងគុយទាវរបស់មាម្នាក់របស់គាត់។ ខ្ញុំបានចូលរៀនថ្នាក់ទីបី នៅសាលាបឋមសិក្សាឡាបានសៀក។ រាល់ព្រឹកខ្ញុំដើរកាត់ព្រៃទៅសាលាម្នាក់ឯង ដើរកាត់ធាតុអាកាសត្រជាក់ប្រកបដោយស្បៃអ័ព្ទ ហើយក៏ផ្លុំផ្សែងចេញពីមាត់លេង។ នៅស្រុកបានលុងនោះ ខ្ញុំចូលចិត្តតាមសម្លឹងមើលរូបរាងជនជាតិភាគតិច ហើយក៏នឹកអាណិត ពេលដឹងថាខ្មែរយើងខ្លះមាក់ងាយពួកគេ។ ខ្ញុំជាប់ចិត្តនឹងសាលារៀននៅស្រុកនោះណាស់ ដែលរៀងរាល់ព្រឹកមានគេលក់បាយកញ្ចប់ស្លឹកចេកតូចៗ ជាប្រភេទអាហារជនជាតិភាគតិច ហើយខ្ញុំក៏បានរាប់អានមិត្តរួមថ្នាក់ម្នាក់ជាជនជាតិឡាវទៀតផង។ រាល់សប្ដាហ៍លោកគ្រូតែងនាំសិស្សដើរចូលក្នុងព្រៃ ដើម្បីមើលធម្មជាតិ ហើយចាំថាសាលារៀននៅទីនោះ គឺច្រៀងបទគោរពទង់ជាតិ ទាំងបីបទ។ ពេលឈប់នៅហាងលក់គុយទាវ ម៉ែបានជួលផ្ទះនៅមុខសាលារៀន ហើយគាត់ខំលក់ដូរចំណីក្នុងសាលានោះ តែខ្ញុំមិនទាន់ទាំងរៀនចប់ថ្នាក់ទីបីផង ពួកយើងក៏ត្រឡប់មកស្រុកកំណើតវិញ ព្រោះទទួលដំណឹងថា ជីតាខ្ញុំឈឺ។
ពេលវេលានោះខ្ញុំធ្វើរឿងគ្រប់យ៉ាងដោយខួរក្បាលទទេស្អាត ប៉ុន្តែព្រោះតែការផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅច្រើន ខ្ញុំក៏ផ្ដើមស្គាល់ចិត្តស្រណោះ។ ក្នុងនិស្ស័យជាក្មេងឯកោ និងក្បាលរឹងម្នាក់ អ្នកខ្លះក៏មិនសូវចូលចិត្តខ្ញុំដែរ។ ខ្ញុំចូលចិត្តនៅម្នាក់ឯង និងគិតពីជីវិតគ្រប់ពេល។ តាខ្ញុំស្អប់ខ្ញុំ មិនចង់និយាយស្ដីរកខ្ញុំទេ ហើយដៀលខ្ញុំថា ខ្ញុំរៀនអីក៏មិនចេះដែរ ព្រោះខ្ញុំមិនព្រមស្ដាប់គ្រូ។
រស់នៅជាមួយតាយាយមិនបានប៉ុន្មាន ខ្ញុំក៏បានតាមម៉ែទៅរស់នៅខេត្តក្រចេះជាមួយម្ដាយមីងខ្ញុំ ដែលប្រកបរបរលក់បាយម្ហូបនៅមុខផ្សារក្រចេះ។ ខ្ញុំបានជួយធ្វើការនៅកន្លែងលក់បាយនោះ ហើយក៏បានចូលរៀនថ្នាក់ទីបួន នៅសាលាបឋមសិក្សាក្រចេះក្រុង។ ជីវិតរស់នៅជាមួយគេបែបនេះ តែងតែកើតរឿងអន់ចិត្តរហូតដល់រើចេញចៀសមិនផុត ហើយនៅពេលវ៉ាកងតូច ខ្ញុំក៏ឈប់រស់នៅក្រចេះ។ ម្ដាយខ្ញុំតែងស្ដីឱ្យខ្ញុំថា ខ្ញុំធ្វើឱ្យគាត់ពិបាកណាស់ នៅកន្លែងណាមិនបានសុខក៏ព្រោះតែខ្ញុំ បើគ្មានខ្ញុំគាត់មិនពិបាកទេ។ ខ្ញុំចាប់ផ្ដើមនឹកតូចចិត្តថា ខ្លួនឯងកើតមកត្រឹមតែជាសំពាយរបស់ម្ដាយ សោតឯសាច់ញាតិក៏មិនសូវស្រលាញ់ខ្ញុំទៀត។
ទោះយ៉ាងណា ខ្សែជីវិតខ្ញុំប្រាកដជាបានគូសដៅរួចជាស្រេចទៅហើយ។ ម៉ែនិងខ្ញុំបានទៅដល់ស្រុកស្រែអំបិល គឺជាពេលដែលខ្ញុំបានឃើញទឹកសមុទ្រលើកដំបូង។ រស់នៅស្រុកនោះប៉ុន្មានថ្ងៃ ម៉ែបានលក់បាយកញ្ចប់នៅកំពង់ផែ ហើយបន្ទាប់មកពួកយើងក៏បានជិះទូកចេញពីកំពង់ផែនោះទៅកាន់ខេត្ត កោះកុង។ ការធ្វើដំណើរតាមទូកកាត់សមុទ្រកាលគ្រានោះ គឺជារឿងប្រថុយនឹងជីវិត។ ម្ដាយខ្ញុំគាត់មិនស្ដាយជីវិតទេ ឯខ្ញុំក៏យល់ថាការស្លាប់រស់ជារឿងធម្មតាដែរ ប៉ុន្តែការពុលរលកទើបជារឿងដែលខ្ញុំខ្លាច។ រាល់ពេលធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយខ្ញុំតែងតែពុលឡានស្ទើរស្លាប់រស់ ឯលើកនោះវិញខ្ញុំក៏ជួបនឹងការដេកពុលលើទូកកណ្ដាលសមុទ្រ មើលមិនឃើញត្រើយ។ ពិបាកខ្លួនខ្លាំងពេក ខ្ញុំសឹងតែចង់លោតចូលទៅក្នុងទឹកសមុទ្រឱ្យស្លាប់ ហើយពិតជាស្រណោះខ្លួនណាស់ ព្រោះពេលនោះមេឃក៏ធ្លាក់ភ្លៀង។ ទូកអត់ដំបូលទេ ខ្ញុំក៏ជ្រកក្រោមតង់ ដោយអើតក្បាលមើលខាងក្រៅដែលយល់តែទឹកគ្រប់ទិសទាំងដប់។
ទូកទៅដល់ស្រុកដងទង់ ប្រហែលជាម៉ោងដប់យប់ និងឃើញមានម៉ូតូឌុបជាច្រើនមកចាំទទួល។ ម៉ែបានសុំផ្ទះអ្នកម៉ូតូឌុបម្នាក់សម្រាកបានដល់មេឃភ្លឺ។ បន្ទាប់មកពួកយើងក៏បានទៅជួលរោងតូចមួយនៅមាត់ផែអូប័រ ដោយពេលថ្ងៃកន្លែងនោះសម្រាប់លក់បបរស និងពេលយប់ទុកជាគ្រែដេក។ គ្រែនោះមានសណ្ឋានជាទូ ដែលអាចដាក់ឥវ៉ាន់ទុកខាងក្នុង ឬក៏កូនក្មេងប៉ុនខ្ញុំអាចចូលដេកបាន។ ថ្ងៃមួយម៉ែបានជួបសាច់ញាតិដែលយើងធ្លាប់រស់នៅជាមួយឯខេត្ត បាត់ដំបង រួចក៏សម្រេចចិត្តទៅជួលផ្ទះនៅជុំគ្នា។ កាលណោះម៉ែបានទិញធុងទឹកកកពណ៌ក្រហមតូចមួយ និងកណ្ដឹងមួយឱ្យខ្ញុំ។ ខ្ញុំបានដើរតាមគេទៅរោងចក្រការ៉េម ហើយឈរមើលគេស្ងៀម រហូតដល់ចុងក្រោយទើបទទួលបានការ៉េមម្ភៃដើមមកអង្រួនកណ្ដឹងលក់។ ថ្ងៃនោះខ្ញុំលក់ការ៉េមអស់ ហើយចំណេញបានប្រាក់ប្រាំបីរយរៀល រួចគិតជាមួយម៉ែទាំងត្រេកអរថា ស្អែកនឹងទទួលការ៉េមឱ្យច្រើនជាងនេះ ហើយម៉ែក៏ទៅទទួលការ៉េមលក់ដូចខ្ញុំដែរ។
រដូវផ្លាស់ប្ដូរ ភ្លៀងធ្លាក់ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ លក់ការ៉េមលែងកើត ម៉ែក៏ធ្វើនំឱ្យខ្ញុំទូលលក់ម្ដង។ ថាសរបស់ខ្ញុំគឺតូចជាងថាសរបស់ម៉ែ។ ពេលភ្លៀងកំពុងរលឹម ខ្ញុំពាក់អាវភ្លៀវ ទទូលឆ័ត្រកន្ដៀតថាសនំក្រូចដើរលក់។ ខ្ញុំដើរទៅមាត់សមុទ្រ សង្ឃឹមអ្នកនៅលើទូកនេសាទស្រែកហៅទិញ។ ពេលឮគេស្រែកហៅម្ដងៗ ខ្ញុំអរណាស់ ខំដើរឆ្លងស្ពានតូចទៅលក់ឱ្យគេ ទាំងញ័រជើងខ្លាចរអិលធ្លាក់ចូលសមុទ្រ។ ជួនកាលគេទិញនំទាំងអស់ ខ្ញុំក៏រត់មកផ្ទះវិញទាំងអរកខិបកខុប តែជួនកាលមិនទាន់ទាំងលក់ដាច់នំមួយផង ខ្ញុំបែរជាដើររអិលដួលធ្លាក់កំពប់នំអស់មួយថាស។ ក្រោយមកពួកយើងឈប់នៅផ្ទះជួលចូលគ្នា ដោយផ្លាស់ទៅជួលផ្ទះខ្ទមមួយនៅវិញ ហើយម៉ែក៏ចេះតែធ្វើនំចំណីផ្សេងៗដើរលក់ ឬក៏ទទួលនំពីគេយកមកលក់ក៏មាន។ រាល់យប់នៅក្នុងខ្ទមនោះ មានសត្វពស់ថ្លាន់ធំមួយចេញមកចាប់ កណ្ដុរ ហើយយប់ខ្លះខ្ញុំថែមទាំងឃើញពស់នោះវារតាមរបារជញ្ជាំងក្បែរមុង ដែលយើងកំពុងតែដេកទៀតផង។
ខ្ញុំរស់នៅឯខេត្តកោះកុងប្រហែលមួយឆ្នាំ ដោយមិនបានចូលសាលារៀនឡើយ បានត្រឹមដើរលក់នំក្បែររបងសាលារៀនប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទះចុងក្រោយរបស់ខ្ញុំគឺនៅក្នុងរោងចក្រការ៉េម ដែលខ្ញុំធ្លាប់ទៅទទួលយកមកលក់។ មីងថៅកែការ៉េមនោះស្រលាញ់ខ្ញុំណាស់ ហើយគាត់ប្រាប់ម៉ែខ្ញុំថា គាត់សង្កេតតាំងពីថ្ងៃខ្ញុំមករោងចក្រនេះដំបូង គឺខ្ញុំចម្លែកមិនដូចក្មេងៗដែលនៅជុំវិញខ្លួនខ្ញុំសោះ។ មុខរបរថ្មីមួយទៀតរបស់ម៉ែគឺរែកនំបញ្ចុកលក់ ដោយខ្ញុំជាអ្នកយួរធុងទឹកដើរតាម។ ម្ដុំរោងចក្រចាស់នោះ គេហៅថាភូមិបួន ហើយខ្ញុំបានធ្វើសួនផ្កាសិរមាន់មួយនៅទីនោះ រួចក៏ឃ្លាតពីខេត្តនោះក្នុងពេលផ្កាសិរមាន់ទាំងឡាយចាប់ផ្ដើម ចេញផ្កា។
ខ្ញុំត្រឡប់មកដល់ស្រុកកំណើត និងចូលរៀនថ្នាក់ទីប្រាំនៅសាលាបឋមសិក្សាពាមជីកង។ ខ្ញុំនៅតែជាក្មេងកំសាកម្នាក់ដែលខ្លាចគេ ប៉ុន្តែខ្ញុំក៏ក្លាយជាសិស្សពូកែដែលសិស្សរួមសាលាកោតសរសើរ។ សាលារៀនគឺជាកន្លែងដ៏មានកិត្តិយសសម្រាប់ខ្ញុំ ខុសពីនៅផ្ទះដែលជីតាខ្ញុំចេះតែមានគំនុំស្អប់ខ្ញុំមិនបាត់។ ពេលនោះផ្ទះចាស់ទីកំណើតខ្ញុំបានប្ដូរជាផ្ទះក្បឿងថ្មី។ ពេលមិនទៅរៀន ខ្ញុំតែងតែទៅចម្ការជាមួយម្ដាយខ្ញុំ ដើម្បីកុំឱ្យតាខ្ញុំរករឿងថា ខ្ញុំខ្ជិលធ្វើការ តែស៊ីខ្លាចចាញ់គេ។ ខ្ញុំគ្មានអារម្មណ៍កក់ក្ដៅសោះ ក៏មិនចេះស្រលាញ់ផ្ទះដែរ ព្រោះគ្រប់ពេលនៅផ្ទះភ្នែកខ្ញុំដូចនៅតែកញ្ចឹងក ធ្វើអីក៏ខ្លាចគេស្ដីឱ្យ។ ម្ដាយខ្ញុំក៏មិនចុះសម្រុងជាមួយឪពុកគាត់ដែរ ហើយទ្រាំមិនបានម៉ែក៏ធ្វើផ្ទះខ្ទមមួយក្នុងចម្ការរស់នៅពីរ នាក់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំបានចូលរៀនថ្នាក់ទីប្រាំពីរនៅវិទ្យាល័យពាមជីកង ចំណែកម្ដាយខ្ញុំរកស៊ីជួញផ្លែក្រូចឆ្មាយកទៅលក់នៅទីក្រុង។ ពេលម៉ែមិននៅផ្ទះម្ដងៗ ខ្ញុំក៏ដើរបេះត្រកួននៅក្នុងចម្ការ ឬតាមវាលស្រែមកឆាជាមួយប្រេងឆាធ្វើម្ហូប។
វេលាវ៉ាកងថ្នាក់ទីប្រាំបី ម៉ែក៏សម្រេចចិត្តទៅរស់នៅខេត្តក្រចេះជាលើកទីពីរ ដោយប្រាប់ឱ្យខ្ញុំផ្ទេរការសិក្សា។ គ្រានោះខ្ញុំអាលោះអាល័យសាលារៀនណាស់ តែគ្មានជម្រើស ព្រោះបើមិនតាមម្ដាយក៏មិនហ៊ានរស់នៅផ្ទះជាមួយជីតាដែរ។ ខ្ញុំនៅតែរស់នៅជាមួយគ្រួសារម្ដាយមីងអ្នកលក់បាយ ដែលពេលនោះគាត់បានបើកហាងធំជាងមុន រួចខ្ញុំក៏បានចូលរៀនថ្នាក់ទីប្រាំបួននៅអនុវិទ្យាល័យក្រចេះ ក្រុង។ ខ្ញុំ តែងតែជិះកង់កាត់ខ្យល់ឡើងទួលទៅរៀន ហើយក៏បានប្រឡងជាប់សិស្សពូកែអក្សរសាស្រ្តខ្មែរប្រចាំខេត្ត។ អ្វីដែលមិនធ្លាប់គិត ទេវតាក៏គិតឱ្យ តែអ្វីដែលខំប៉ងប្រាថ្នា បែរជាគ្មានសំណាង។ ព្រោះតែកិត្តិយសថ្នាក់ទីប្រាំបួនធ្វើឱ្យខ្ញុំគិតជាប់រហូតថា ថ្នាក់ទីដប់ពីរនឹងប្រឡងឱ្យជាប់សិស្សពូកែទូទាំងប្រទេស។ ខ្ញុំបានក្លាយជាសិស្សវិទ្យាល័យព្រះកុសុមៈ ហើយចាប់អារម្មណ៍រៀនអក្សរសាស្រ្តលើសមុខវិជ្ជាផ្សេងៗ ប៉ុន្តែអាយុខ្ញុំក៏ឈានដល់ដំណាក់កាលបរាជ័យ ព្រោះពេលរៀនថ្នាក់ទីដប់ពីរ សូម្បីតែសិស្សពូកែប្រចាំសាលាក៏មានបញ្ហាធ្វើឱ្យខ្ញុំប្រឡងមិន ជាប់ផង។
ម្ដាយខ្ញុំមិនបានរស់នៅខេត្តក្រចេះយូរទេ គឺគាត់បានត្រឡប់ទៅរស់នៅស្រុកជាមួយយាយតាវិញ រីឯខ្ញុំបានតាំងចិត្តថានឹងរស់នៅទីនោះរហូតដល់ប្រឡងបាក់ឌុប ជាប់។ ការសម្រេចចិត្តលើកនោះរឹតតែធ្វើឱ្យខ្ញុំបានស្គាល់ពីជីវិតច្រើន។ រស់នៅដូចបញ្ញើក្អែក ខ្ញុំ ប្រាប់ ខ្លួនឯងថា ជីវិតខ្ញុំកំពុងផ្ញើលើគេ ត្រូវតែប្រព្រឹត្តខ្លួនឱ្យបានល្អបំផុត រង់ចាំអនាគតពេលប្រឡងចប់វិទ្យាល័យ។ ពេលវេលានោះដើរយឺតបំផុត។ ព្រះអាទិត្យរះនិងលិច ខ្ញុំរាប់មិនរំលង។ ខ្ញុំហាក់រស់នៅក្នុងអារម្មណ៍ និងសម្លឹងមើលមនុស្សជុំវិញខ្លួនដោយដួងចិត្ត។ ខ្ញុំខ្លាចចិត្តគ្រួសារម្ដាយមីងខ្ញុំណាស់ ខ្លាចគាត់គិតថា គាត់ចិញ្ចឹមខ្ញុំបំបង់បាយ ឬឱ្យកន្លែងខ្ញុំដេកនាំតែចង្អៀតផ្ទះ។ យ៉ាងណាខ្ញុំក៏ខំសងគុណពួកគាត់ ដោយរាល់ថ្ងៃខ្ញុំតែងជួយរត់តុនៅហាងលក់បាយរបស់មីង ខ្ញុំម្នាក់ និងរៀបចំផ្ទះសម្បែងនៅផ្ទះមីងម្នាក់ទៀត ដែលខ្ញុំទៅដេកនាពេលយប់។ សិស្សម្នាក់ដូចជាខ្ញុំនេះក៏លែងសូវចាប់អារម្មណ៍នឹងមេរៀនសាលា រួចបែរជាងប់ងុលនឹងការវិភាគជីវិតស្ទើរគ្រប់ពេល គ្រប់ទីកន្លែង។
ឆ្នាំ២០០៤ ខ្ញុំបានជាប់បាក់ឌុប និងមករៀនបន្តនៅភ្នំពេញ។ ដំបូងខ្ញុំរស់នៅក្នុងអន្តេវាសិកដ្ឋានសាលាគរុកោសល្យភូមិភាគ រាជធានី ព្រោះពូខ្ញុំជាគរុសិស្សនៅទីនោះ ដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំបានឃើញពីជីវិតរបស់គរុសិស្ស។ ខ្ញុំក៏បានចូលរៀនមហាវិទ្យាល័យអក្សរសាស្រ្តអង់គ្លេស នៅសាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា ហើយមានសំណាងជួបអ្នកមីងម្នាក់ ដែលគាត់អាណិតជួយខ្ញុំឱ្យបានធ្វើការនៅអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល មួយ តួនាទីជាគ្រូបង្រៀនក្មេងៗផ្ទុកមេរោគអេដស៍។ ធ្វើការនៅអង្គការនោះបានមិនដល់មួយឆ្នាំ ខ្ញុំក៏សុំឈប់ ព្រោះមិនចូលចិត្តអ្នករួមការងារដើរខ្សែលើខ្ញុំ និងមូលហេតុមួយទៀត គឺខ្ញុំបានដាក់ពាក្យធ្វើជាអ្នកនិពន្ធទំនុកច្រៀងនៅផលិតកម្ម មួយ ដោយជឿជាក់ថាខ្ញុំអាចធ្វើការងារនោះបាន។ ជាអកុសលខ្ញុំក៏ក្លាយជាមនុស្សទាត់ខ្យល់ គ្មានការងារ តប់ប្រមល់នឹងជីវិត រៀនសូត្រក៏លែងចូល ហើយនោះក៏ជាពេលដែលខ្ញុំចាប់ផ្ដើមរៀនសរសេររឿងខ្លី។ គ្មានសង្ឃឹមនឹងរៀនចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ ខ្ញុំក៏ប្ដូរទៅរៀនថ្នាក់បរិញ្ញាបត្ររងនៅសាកលវិទ្យាល័យ អាស៊ីអ៊ឺរ៉ុបវិញ ហើយក្រោយមកទៀតក៏បន្តរៀនឆ្នាំទីបីនៅសាកលវិទ្យាល័យធនធានមនុស្ស។
ខាងលើនេះជាខ្សែជីវិតខ្ញុំមុនពេលក្លាយជាអ្នកនិពន្ធ។ ខ្ញុំយល់ថា ជីវិតគឺជាការលះបង់ ដើម្បីទទួលយក។ ពេលខ្ញុំសរសេរអត្ថបទនេះរួច ទើបដឹងខ្លួនថា ខ្ញុំបានឆ្លងកាត់រឿងរ៉ាវជាច្រើន រឿងនៃឆាកជីវិតដ៏អត្តខាត់ ហើយក៏មិននឹកស្មានថា ខ្ញុំពេលនេះបានសរសេរវាប្រាប់អ្នកនៅទីនេះឡើយ។ ខ្ញុំគួរតែចងចាំប្រភពខ្លួនឯងឱ្យច្បាស់ ដើម្បីដាស់ខ្លួនឯងគ្រប់ពេលដែលខ្ញុំដើរវង្វេងផ្លូវ។ ផ្លូវជីវិតប្រហែលជាមិនវែងពេកទេ តែអាចជាវេលាសមល្មមហើយ បើយើងព្រមដើរលើផ្លូវត្រូវតាំងពីវិនាទីនេះទៅ៕
ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី ១០ មេសា ២០១០
សុខ ចាន់ផល
លោក កៅ សីហា និង កញ្ញា កណ្ណិកា ( រូបថត៖ ប៉ិច សង្វាវ៉ាន)
នេះជាលើកទី១ដែលខ្ញុំនិងស្វាមីខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធី «ក្រោមដំបូលតែមួយ»ដែលបានរៀបចំដោយក្រុមយុវអ្នកនិពន្ឋខ្មែរសហការជាមួយក្រុមហ៊ុនមួយចំនួននាទីក្រុងភ្នំពេញ។
នេះក៏ជាលើកទី១ដែរដែលក្រុមយុវអ្នកនិពន្ឋខ្មែរនៅទីក្រុងភ្នំពេញបានរៀបចំជំនួប«ក្រោមដំបូលតែមួយ»នេះ។ គឺជាកម្មវិធីមួយដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៥ធ្នូ២០១០យ៉ាងឱឡារិកក្នុងភោជនីយដ្ឋាន«អូប៉េរ៉ា»នៅ«ទឹកថ្លា»ក្រុងភ្នំពេញ។ អ្នកចូលរួមមានចំនួនប្រមាណ៥០០នាក់។ភាគច្រើនជាយុវវ័យអ្នកប្រើវឺតប្រេស(WordPress) និងហ្វេសប៊ុក (Facebook) ព្រមទាំងអ្នកកវីនិពន្ឋ…។
ខ្ញុំថ្លែងចំណាប់ អារម្មណ៍(ឈរកណ្តាល) កណ្ណិកាជាពិធីការិនី(ឆ្វេង) និង លោក កៅ សីហា ជាពិធីករ (ស្តាំ)(រូបថត ៖ ប៉ិច សង្វាវ៉ាន)
វត្តមានខ្ញុំនៅទីនេះបានផ្តល់ឱកាសល្អមួយឲ្យខ្ញុំបានស្គាល់ និងជួបអ្នកកវី អ្នកនិពន្ឋទាំងចាស់ទាំងក្មេងល្បីៗនៃប្រទេសកម្ពុជា។
ពីឆ្វេងទៅស្តាំ៖ កញ្ញាស៊ូ បុទុម លោកស្រី អ៊ុំ សុផានី ខ្ញុំប៉ិច សង្វាវ៉ាន ឯឧ ប៉ិច ឈុន(ស្វាមីខ្ញុំ) លោក អ៊ីវ ហួត លោក គឹម ចាន់ណា (រូបថត ៖ ប៉ិច សង្វាវ៉ាន)
ពីឆ្វេងទៅស្តាំ៖អ្នកនិពន្ឋអ៊ំ សុផានី អ្នកនិពន្ឋ ប៉ិច សង្វាវ៉ាននិង ស្វាមី កវីអ៊ីវ ហួត (រូបថត ៖ ប៉ិច សង្វាវ៉ាន)
ចំពោះខ្ញុំ ជំនួបថ្ងៃ២៥ធ្នូ២០១០មិនមែនត្រឹមតែជាជំនួបនៃមហាគ្រួសារហ្វេសប៊ុកនិងវឺតប្រេសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាជំនួបរវាងអ្នកស្រឡាញ់អក្សរសាស្ត្រអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរជំនាន់មុននិងជំនាន់បច្ចុប្បន្នដែលក្មួយៗយុវអ្នកនិពន្ឋបានប្រសិទ្ឋនាមឲ្យថា«ក្រោមដំបូលតែមួយ»។ «ក្រោមដំបូលតែមួយ»មានអត្ថន័យស៊ីជម្រៅណាស់។ ពាក្យ៦ម៉ាត់នេះសរបញ្ជាក់ឲ្យឃើញនូវស្មារតីបើកចំហដ៏ទូលំទូលាយ ស្មារតីសាមគ្គីភាព ភាតរភាព និងមិត្តភាពចាប់ដៃរាប់អានគ្នាស្រឡាញ់គ្នាជាមហាគ្រួសារអ្នកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ១ហើយនាំគ្នាដើរលើមាគ៌ារួមគ្នាឆ្ពោះទៅរកគោលដៅតែមួយគត់ គឺការលើកស្ទួយអក្សរសាស្ត្រជាតិយើងនិងជួយអភិវឌ្ឍវិស័យនេះឲ្យថ្កើងថ្កានឡើង។
ឯឧ ជ័យ ចាប រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអប់រំ យុវជន និង កីឡា អ្នកនិពន្ឋយូ សុភា កវីព្រឿង ប្រណិត
ខ្ញុំមានមោទនៈភាពណាស់ នៅពេលដែលខ្ញុំបានអានអត្ថបទល្អៗក្នុងទស្សនាវដ្តីខ្មែរម្តងៗដែលសរសេរដោយអ្នកនិពន្ឋចំណានៗ ហើយកាលណាខ្ញុំបានអានរឿងខ្លីៗក្នុងវឺតប្រេសរបស់ក្រុមក្មួយៗយុវអ្នកនិពន្ឋនិង យុវអ្នកកវីជំនាន់នេះ ដែលព្យាយាមសរសេរផ្សព្វផ្សាយបញ្ចេញទស្សនៈ និង ឧត្តមគតិឲ្យអ្នកផងបានអាន បានដឹង បានស្គាល់នៅក្នុងពិភពលោកទាំងមូលតាមប្រព័ន្ឋinternet។
(រូបថត ៖ ប៉ិច សង្វាវ៉ាន) ក្រុមយុវអ្នកនិពន្ឋមួយចំនួនថតជាមួយខ្ញុំ និង ស្វាមីខ្ញុំ
មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំសូមសរសើរដោយស្មោះអស់ពីដួងចិត្តចំពោះក្មួយដែលព្យាយាមសរសេរ និងខំបណ្តុះខ្លួនឲ្យក្លាយទៅជាអ្នកនិពន្ឋរបស់ជាតិយើង។
នៅទីបញ្ចប់ ខ្ញុំសូមលើកទឹកចិត្តក្រុមយុវអ្នកនិពន្ឋ និងយុវអ្នកកវីទាំងអស់ដែលមានគំនិតផ្តួចផ្តើមរៀបចំកម្មវិធី «ក្រោមដំបូលតែមួយ»។ សូមក្មួយៗបន្តសកម្មភាពជាគំរូនេះឲ្យបានវែងឆ្ងាយតទៅមុខទៀត។ ខ្ញុំសូមឲ្យកម្មវិធីនេះក្លាយទៅជាការរឹតចំណងសាមគ្គីភាពយ៉ាង រឹងមាំរវាងអ្នកនិពន្ឋ អ្នកកវីរៀមច្បង និងអ្នកនិពន្ឋ អ្នកកវីជំនាន់នេះ ទោះជានៅទីនេះឬនៅទីណាក៏ដោយឲ្យទៅជាមហាគ្រួសារ អ្នកអក្សរសាស្ត្រអក្សរសិល្ប៍តែ១នៅក្រោមដំបូលតែ១គត់។
ក្រុមយុវជនអ្នកនិពន្ឋមួយចំនួនជាមួយខ្ញុំ និង ស្វាមីខ្ញុំឯឧប៉ិច ឈុន (រូបថត ៖ ប៉ិច សង្វាវ៉ាន)
ខ្ញុំនិងយុវជនពីររូបដែលខ្ញុំមិនទាន់ស្គាល់ឈ្មោះ(រូបថត៖ប៉ិច សង្វាវ៉ាន)
ពីឆ្វេងទៅស្តាំ៖ ចរិយា ឡុង លីណា ខ្ញុំនិង ស្វាមីខ្ញុំ និង ភួ ចរិយា
វិស័យអក្សរសាស្ត្រ ក៏ត្រូវការធនធានមនុស្សដូចជាវិស័យផ្សេងៗឯទៀតដែរ។ ដូច្នេះ ក្មួយៗនេះហើយជាទំពាំងស្នងឫស្សី គឺ ជាអ្នកបន្តវេនពីអ្នកនិពន្ឋរៀមច្បង។ យើងគួរតែចៀសវាងការច្រណែននិន្ទាគ្នា គួរតែជួយលើកទឹកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក និងជួយបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សផ្នែកអក្សរសាស្ត្រឲ្យមានចំនួន កាន់តែច្រើនឡើងសម្រាប់បន្តវេនពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ…៕
បឹងកេងកងភ្នំពេញនៅថ្ងៃ៣១ធ្នូ២០១០
ដោយប៉ិច សង្វាវ៉ាន
អតីតអ្នកសារព័ត៌មាននៃវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI
ពីធីករទូរទស្សន៍ប៉ុសិ៍្តលេខ៥កំពុងសម្ភាស៍ខ្ញុំក្នុងរាត្រីនោះ
|
C Write រឿងប្រឌិត និងកំណាព្យ
មតិយោបល់ថ្មីៗ